میرنیوز

احیای سنت دیرینه چهارپایه‌خوانی در روزهای کرونایی

احیای سنت دیرینه چهارپایه‌خوانی در روزهای کرونایی 2020-09-13T08:59:06+04:30

خبرگزاری مهر؛ مجله مهر _ مرضیه کیان: شنیده‌اید می‌گویند "هرچی قبلاً مد بوده دوباره مد می‌شه؟!" حکایت چهارپایه خوانی هم از دسته همان مدهای قدیمی است که این روزها کرونا سبب خیری شد تا دوباره یادی از قدیم‌ها بکنیم. چه کسی می‌دانست حول و حوش ۸۰۰، ۹۰۰ سال پیش که در دوره آل بویه، چهارپایه خوانی رواج پیدا کرد و در دوره صفویه به اوج خودش رسید، قرن‌ها بعد در چنین روزهایی بنا به شرایط کرونایی، دوباره بازارش داغ شود و خاطره بازی‌هایش در میان حسینیه‌ها و تکیه‌های عزاداری اواخر قرن چهاردهم هجری راه پیدا کند؟

آن روزها که چهارپایه خوانی باب شد، علتش این بود که روضه خوان بتواند با رفتن روی چهارپایه در میان جمعیت، صدایش رساتر به گوش مستمع برسد و همه او را ببینند. رفته رفته علم پیشرفت کرد و با آمدن سیستم‌های صوتی و تصویربرداریِ آن‌چنانی در برخی هیئت‌ها، و باندهای متنوع با اسم‌های عجیب و غریب زلزله و خیلی چیزهای دیگر، سنت دلسوز چهارپایه‌خوانی از رونق افتاد. با وارد شدن دستاوردهای علمی و فناورانه این بشر دو پا به آئین عزاداری، جدا از تمام مزیت‌هایی که داشت، باعث شد که زیاده‌روی برخی هیئت‌ها، بازار رقابتی بین‌شان به راه بیندازد و هر کدام که در این دسته‌های رقابتی قرار می‌گیرند دغدغه این را داشته باشند که تعداد باندها و سیستم تصویربرداری‌اش قوی‌تر از هیئت مدنظرشان باشد، کرین‌های فیلمبرداری‌شان از فاصله بالاتری تصویربرداری کند و مانیتوری که مداح را نشان می‌دهد، اینچ بیشتری داشته باشد.

در هیئت‌های پر طمطراقی که این سال‌ها برپا شد مداح با فاصله‌ای زیاد، مقابل عزاداران و سینه‌زن‌ها قرار گرفت و صدایش با اکوی چند برابری به گوش مستمعینش رسید. دیگر خبری از حال و هوای مداحی که بر روی چهارپایه می‌ایستاد و مستمعین دور تا دورش حلقه می‌زدند و صدای اشک و ناله‌شان دل افلاکیان را می‌لرزاند، نبود. آن چهارپایه‌ها شاید به لحاظ مادی چند تکه چوب بودند و تعدادی میخ، اما به حرمت روضه مداح و اشکی که سالیان سالیان بر رویش ریخته شده بود، جایگاه خاصی در میان هیئت‌ها داشتند.

البته از حق نگذریم در همین سال‌های رقابتی هم، در برخی از شهرها مثل قم و کاشان و در بعضی محله‌های همین تهران مثل شاه عبدالعظیم، بازار چهارسوق، بازار کفاش‌ها و سرای حاجب‌الدوله و… چهارپایه خوانی با وجود مداحانی مانند مرحوم شاه حسین بهاری، مرحوم علیرضا بهاری، مرحوم احمد دلجو، محمدعلی اسلامی، قاسم قنات‌آبادی، مرحوم حسن ذوالفقاری، مرحوم حسین خلج و... ادامه پیدا کرد. سال گذشته حاج محمود کریمی سنت چهارپایه‌خوانی را در محله چیذر زنده کرد و امسال هم با طرح تکیه سیار به خیلی از محله‌ها رفت و از محله چیذر در شمال تهران گرفته تا کوره‌های آجر پزی جنوب تهران، مراسم چهارپایه‌خوانی‌اش را به پا کرد. در آمل هم به رسم هر ساله‌شان در روز تاسوعا و عاشورا در امامزاده ابراهیم (ع) برگزاری می‌شود.

روزهایی هم از سال ۱۳۱۵ تا ۱۳۲۰ شمسی بود که عزاداری به صورت علنی ممنوع شده بود و مراسم‌ها در خانه‌ها و به صورت پنهانی و گاهی قبل از طلوع آفتاب برگزار می‌شد. مردم هم از ترس اینکه نکند مکان برگزاری مراسم به گوش مأموران برسد، گاهی از پشت‌بام‌ها به این مراسم‌ها می‌رفتند. در این سال‌ها در نامناسب‌ترین وضع ممکن در سرداب‌ها و زیرزمین‌ها یا نیمه‌های شب و سحرگاه عزاداری برگزار می‌شد.

در زمان مبارزات قبل از پیروزی انقلاب اسلامی هم بسیاری از شعارهای مردم در تظاهرات از مداحی‌های چهارپایه‌خوانی نشأت می‌گرفت؛ چرا که این نوع مداحی، سبکی حماسی دارد.

اگر از انصاف نگذریم حالا در کشور و حکومتی که بیرق عزای امام حسین علیه السلام در آن جایگاه ویژه‌ای دارد و با این شرایط کرونایی که پیش آمده، وقتش رسیده که جامه عمل بیشتری به بیانات مقام معظم رهبری بپوشانیم و به توصیه ایشان که بر احیای عزاداری سنتی در دسته‌جات و هیئت‌ها اهتمام دارند، از سنت چهارپایه خوانی بیشتر یاد کنیم؛ چرا که چهارپایه خوانی مراسمی است نهایتاً ۱۰ یا ۱۵ دقیقه‌ای، که در همین زمان کوتاه مداح باید تمام هنر و مهارت خود را به کار گیرد تا مقدمه روضه را به اوج برساند و با خواندن شعر و نوحه تأثیر خود را بگذارد.

در شرایطی که بنا بر دستور ستاد مبارزه با کرونا در رابطه با رعایت پروتکل‌های بهداشتی، امکان برگزاری مراسم‌های عزاداری امسال وجود دارد، چه خوب است که همان سنت دیرینه چهارپایه خوانی، با همان حال و هوای سنتی و دلسوزانه‌اش دوباره مد شود و بساط روضه‌های کوتاه باکیفیت و تأثیرگذار چهارپایه خوانی در باقی مانده ماه محرم و صفر پهن شود.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار مجازی

همرزم‌ها ننه خیرالله صدایم می‌کردند

همرزم‌ها ننه خیرالله صدایم می‌کردند
2020-09-24T09:25:52+03:30
با یک موتور هوندای قدیمی وارد کوچه شد. موتور را کنار پیاده‌رو پارک کرد و بعد با لبخند گفت: «این موتور حکم بنز را برایم دارد، از این بیشتر چه کار می‌خواهم ب...

از حسرت یک ساندویچ تا غصه یک تکه گوشت

از حسرت یک ساندویچ تا غصه یک تکه گوشت
2020-09-24T08:45:46+03:30
با یک موتور هوندای قدیمی وارد کوچه شد. موتور را کنار پیاده‌رو پارک کرد و بعد با لبخند گفت: «این موتور حکم بنز را برایم دارد، از این بیشتر چه کار می‌خواهم ب...

قلبم از ساعت‌های پایین کتابخوانی به درد می‌آید

قلبم از ساعت‌های پایین کتابخوانی به درد می‌آید
2020-09-23T16:05:48+03:30
سرک کشیدن به فضای مجازی جزو کارهای روزانه شده، و کتاب خواندن خارج از این دسته. آنقدر این اتفاق درما شکل‌گرفته که مقام‌معظم رهبری گفته‌اند: ملت مطالعه کردن را...

قلبم از ساعت‌های پایین کتابخوانی به درد می‌آید!

قلبم از ساعت‌های پایین کتابخوانی به درد می‌آید!
2020-09-23T15:39:10+03:30
سرک کشیدن به فضای مجازی جزو کارهای روزانه شده، و کتاب خواندن خارج از این دسته. آنقدر این اتفاق درما شکل‌گرفته که مقام‌معظم رهبری گفته‌اند: ملت مطالعه کردن را...

در عملیات از ترس دندان‌هایم به هم می‌خورد / چرا شهید نشدم؟

در عملیات از ترس دندان‌هایم به هم می‌خورد / چرا شهید نشدم؟
2020-09-21T08:32:28+03:30
محمدآقا وقتی مجروح شد بارها و بارها از هوش رفت. وقتی هم که به هوش آمد، خیلی‌ها باورشان نمی‌شد که او زنده است. حتی اسمش را در لیست شهدا قرار دادند و برای نبود...

اینجا فارسی‌مان را درست کنیم/ تکنولوژی در خدمت ادبیات

اینجا فارسی‌مان را درست کنیم/ تکنولوژی در خدمت ادبیات
2020-09-17T12:32:27+04:30
تیم پاکنویس تمام تلاشش را می‌کند تا صورت درست اشتباهاتی را که امروز در زبان فارسی رایج شده، در زیباترین شکل ممکن آموزش بدهد. با اضافه کردن افزونه پاکنویس به ...

نذر پرچم و خاطره عَلَم برادر

نذر پرچم و خاطره عَلَم برادر
2020-09-16T14:52:35+04:30
شاید همان دو شب پیش که وسط هیئت حس کردم کمرم تیر کشید؛ آن وقتی که برادر مرحومم را تجسم کردم که دارد عَلَم می‌چرخاند وسط هیئتی‌ها. حتماً همان‌جا خیال نذر پرچم...

حال خوش محرم ۹۹

حال خوش محرم ۹۹
2020-09-15T16:05:53+04:30
خیلی‌ها از همان روزهای اولی که مطمئن شدیم کرونا در ایام محرم هم رهایمان نمی‌کند، سازِ ناکوک زدند و با جمله‌هایشان افتادند به جان بچه ‌هیأتی‌ها. اما زورشان به...

ان شاالله زائر کربلا شوید

ان شاالله زائر کربلا شوید
2020-09-15T09:39:10+04:30
دلشان گرفته بود. نمی‌توانستند دست روی دست بگذارند. باید کاری می‌کردند تا بی‌قراری‌هایشان را آرام کنند. تصمیم گرفتند دستی بر سر و روی پویش «بیرق حسینی» بکشند.

انشاءالله زائر کربلا شوید

انشاءالله زائر کربلا شوید
2020-09-15T09:25:47+04:30
دلشان گرفته بود. نمی‌توانستند دست روی دست بگذارند. باید کاری می‌کردند تا بی‌قراری‌هایشان را آرام کنند. تصمیم گرفتند دستی بر سر و روی پویش «بیرق حسینی» بکشند.

دلم پیش حضرت رقیه جا مانده

دلم پیش حضرت رقیه جا مانده
2020-09-14T17:19:07+04:30
بیرون مسجد صدای روضه‌خوان واضح نیست و من نمی‌دانم مداح کجای غمِ رقیه را می‌ریزد توی دل مستمع؛ اما می‌بینم زن با چشم‌های خیس از در مسجد می‌پرد بیرون و این‌بار...

نوحه‌خوان برای همه می‌خواند

نوحه‌خوان برای همه می‌خواند
2020-09-13T12:59:05+04:30
امسال نوحه‌ها خودشان را از حصار دیوارها بالا کشیده‌اند. نوحه‌خوان برای همه می‌خواند. برای همه وسعت حسینیه و کوچه و خیابان‌های اطرافش و برای همه رهگذرها.

مجمع الجزایر خانوادگی

مجمع الجزایر خانوادگی
2020-09-13T12:59:05+04:30
خادمان حواسشان هست تا نظم صف‌ها برهم نخورد و فاصله افراد حفظ شود. هنگام ورود به صحن مسجد، جلوی پسری را که ماسک نزده می‌گیرند. پسر می‌گوید ماسکش را در خانه جا...

سرباز گمنامِ گمنام

سرباز گمنامِ گمنام
2020-09-13T10:05:50+04:30
چند گزاره درباره آقای عبدالعلی رحیمی که خیلی‌زیاد می‌دانست ولی اصلا چیزی برای خود نمی‌خواست، مردی که کرونا در هفتمین دهه زندگی‌اش در همین شهریور ماه، او را ا...

احیای سنت دیرینه چهارپایه‌خوانی در روزهای کرونا

احیای سنت دیرینه چهارپایه‌خوانی در روزهای کرونا
2020-09-13T08:45:43+04:30
چه کسی می‌دانست چهارپایه‌خوانی قرن‌ها بعد از دوره آل بویه در چنین روزهایی بنا به شرایط کرونایی خاطره بازی‌هایش در میان حسینیه ها و تکیه‌های عزاداری اواخر قرن...

فرهنگ عزاداری عاشورایی در سایه کرونا

فرهنگ عزاداری عاشورایی در سایه کرونا
2020-09-12T08:25:46+04:30
محرم امسال به واسطه تمام شیطنت‌ها و بی‌معرفتی‌های کرونا، تصاویر و فرهنگ‌هایی را ثبت کرد که شاید اجرا شدن و دیده شدن آن‌ها در دنیای جدید توفیقی اجباری‌ بود.

آفتابگردان‌های بی‌آفتاب/ مرهمی برای کودکان خشمگین کار

آفتابگردان‌های بی‌آفتاب/ مرهمی برای کودکان خشمگین کار
2020-09-10T10:59:07+04:30
کودکان کار در تاریکی زندگی کرده‌اند و نیاز به مهر و روشنی دارند تا دنیایشان تغییر کند. پویش آفتابگردان هر دوشنبه پشت چراغ قرمز چهارراه‌ها دنبال کودکان کار می...

آفتابگردان‌های بی‌آفتاب / مرهمی برای کودکان خشمگین کار

آفتابگردان‌های بی‌آفتاب / مرهمی برای کودکان خشمگین کار
2020-09-10T10:45:48+04:30
کودکان کار در تاریکی زندگی کرده‌اند و نیاز به مهر و روشنی دارند تا دنیایشان تغییر کند. پویش آفتابگردان هر دوشنبه پشت چراغ قرمز چهارراه‌ها دنبال کودکان کار می...

احیای هنر سوزن دوزی به دست بانوان خراسانی

احیای هنر سوزن دوزی به دست بانوان خراسانی
2020-09-08T12:23:45+04:30
وحدان فارغ التحصیل رشته مهندسی عمران است و همسرش مهندسی صنایع خوانده؛ اما علاقه آنها به هنر سوزن‌دوزی و جذابیت طرح‌های نوستالژی برایشان آنقدر زیاد بود که تصم...

احیای هنر سوزن دوزی به دستان بانوان خراسانی

احیای هنر سوزن دوزی به دستان بانوان خراسانی
2020-09-08T09:57:00+04:30
وحدان فارغ التحصیل رشته مهندسی عمران است و همسرش مهندسی صنایع خوانده؛ اما علاقه آنها به هنر سوزن‌دوزی و جذابیت طرح‌های نوستالژی برایشان آنقدر زیاد بود که تصم...

فقط فرصت خرید تب‌سنج داشتیم و نه هیچ اقدام دیگری

فقط فرصت خرید تب‌سنج داشتیم و نه هیچ اقدام دیگری
2020-09-07T13:09:25+04:30
پنج‌شنبه ١٣ شهریور ساعت ١١ صبح خبری مبنی بر برگزاری کلاس‌های حضوری به دست ما رسید که راستش، ابتدا منتظر تکذیب خبر بودیم ولی بعد بخشنامه‌ای آمد که دستور به بر...

محرم آخرالزمانی سال ۱۴۴۲ هجری

محرم آخرالزمانی سال ۱۴۴۲ هجری
2020-09-03T17:01:48+04:30
کرونا تاریخ جدیدی را دربرگزاری مراسم محرم ۱۴۴۲ رقم زد؛ تاریخی که شاید سال‌ها بعد، تجربه آن فقط در کتاب‌ها و گزارش‌های ثبت‌شده از شرایط امسال مرور شود.

غوغای بچه‌های جنوب تهران/ هیاتی که جوانان از آن استقبال کردند

غوغای بچه‌های جنوب تهران/ هیاتی که جوانان از آن استقبال کردند
2020-08-31T11:55:00+04:30
اینجا همه چیز مرتب پیش می‌رود. جوان‌ها و دانش‌آموزان خودشان میزبان عزاداران هستند و راهکارهایی در نظر گرفته‌اند تا بتوانند بهترین خدمات را به عزاداران اباعبد...

نمی‌توانم برای حسین عزاداری نکنم

نمی‌توانم برای حسین عزاداری نکنم
2020-08-28T16:34:58+04:30
صدای نوحه را می‌شنویم. چند نفر ماسک زده‌اند و جلوی در ورودی ایستاده‌اند. نصف صندلی‌های چیده شده‌ی هیئت پر شده است. محبوبه دستگیره‌ی در را محکم گرفته و به بار...

نمی‌تونم برای حسین عزاداری نکنم

نمی‌تونم برای حسین عزاداری نکنم
2020-08-28T14:34:58+04:30
صدای نوحه را می‌شنویم. چند نفر ماسک زده‌اند و جلوی در ورودی ایستاده‌اند. نصف صندلی‌های چیده شده‌ی هیئت پر شده است. محبوبه دستگیره‌ی در را محکم گرفته و به بار...

بچه‌ها دارند از بازار پرچم می‌خرند

بچه‌ها دارند از بازار پرچم می‌خرند
2020-08-27T13:48:10+04:30
حاج منصور شب دوم ورود به کربلا را می‌خواند، یکی از سخت‌ترین روضه‌ها، وقتی فلاش فوروارد می‌زند به شب یازدهم که کسی نیست عقیله را سوار ناقه کند.

قصه روضه خانه مادربزرگ

قصه روضه خانه مادربزرگ
2020-08-26T13:54:52+04:30
طبقه‌ی پایینی داربست ماکت چند شمع بزرگ بود که دورش پر بود از تصاویر شهدای محله‌مان. هر سال ذوق می‌کردم که بتوانم خیلی زود عکس دایی‌مصطفی را در میان آن عکس‌ها...

صحن هیئت

صحن هیئت
2020-08-26T13:01:34+04:30
طبقه‌ی پایینی داربست ماکت چند شمع بزرگ بود که دورش پر بود از تصاویر شهدای محله‌مان. هر سال ذوق می‌کردم که بتوانم خیلی زود عکس دایی‌مصطفی را در میان آن عکس‌ها...

واکنش رهبر انقلاب به یک خطای راهبردی

واکنش رهبر انقلاب به یک خطای راهبردی
2020-08-26T10:48:14+04:30
صفحه توییتر منتسب به رهبر معظم انقلاب در پیامی توییتری، موکول کردن اقتصاد کشور به تحولات خارجی را خطای راهبردی عنوان کرد.

ایستگاه شروع شیدایی/ امام حسین ما را از آسمان می‌بیند

ایستگاه شروع شیدایی/ امام حسین ما را از آسمان می‌بیند
2020-08-26T10:21:37+04:30
دندان‌های شیری‌شان تازه افتاده ولی پول جمع کرده‌اند و از عزاداران حسینی پذیرایی می‌کنند. حرف‌هایی از امام حسین علیه السلام می‌زنند که حیرت‌آور است.