میرنیوز

شکوفایی مذهب تشیع و نقش آن روی سکه‌های سلاطین

شکوفایی مذهب تشیع و نقش آن روی سکه‌های سلاطین 2021-09-16T13:35:14+04:30

به گزارش خبرگزاری مهر، شعارهای هک شده روی پول‌های رایج یک حکومت، نشان از اعتقادات عامه مردم آن جامعه دارد. موزه رضوی که مسکوکات دوران مختلف را نگهداری می‌کند پر است از سکه‌هایی که می‌توان شکوفایی و مقبولیت اسلام را در شعارهایی که نمایانگر محورها و موضوعات فرهنگی و دینی بود، مشاهده کرد.

مردم تمایلات مذهبی و دینی خاصی داشتند که حکومت هم برای مقبولیت در جامعه، اعتقادات دینی خود را در قالب آیات قرآن، اسامی امامان و… نمایان می‌کرد. خبرگزاری فارس به جزئیات این سکه‌ها پرداخته است:

سکه‌ها عهده‌دار نقش رسانه

محمدحسین یزدی‌نژاد مسئول گنجینه تمبر، سکه و اسکناس موزه رضوی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، به نقش رسانه‌ای سکه‌ها در کنار ارزش مادی آن برای معاملات تجاری و بازرگانی اشاره دارد. سکه‌های اسلامی به دو دسته سکه‌هایی که قیام‌کنندگان ضرب کردند و سکه‌هایی که حکمرانان ضرب کردند تقسیم می‌شود.

بررسی سکه‌ها، نشان‌دهنده تمایلات مذهبی است و حتی نوع شعارهای مذهبی‌، اسامی افراد و ائمه و خلفا و آیات قرآنی روی سکه‌ها، از گرایش‌ها و مسائل جالب توجهی حکایت می‌کند. انتخاب آیات قرآنی در دوره‌های مختلف با معانی خاص، بیان‌کننده وضعیت زمانی و مکانی ضرب سکه و موقعیت سیاسی‌، اجتماعی و مذهبی جامعه است.

شکوفایی مذهب تشیع و نقش آن روی سکه‌های سلاطین

قبل از رسمیت یافتن حکومت صفوی در ایران، سکه‌های بسیاری با نشانه‌های شیعی در دوره‌های مختلف تاریخی توسط حاکمان و حکومت‌های مختلف با انگیزه‌های خاص سیاسی، اجتماعی و مذهبی حک شده است.

نقش شعائر شیعی بر سکه‌های دوره اسلامی

حکومت غازان خان ۶۹۴ تا ۷۰۳ ق، هفتمین ایلخان از سلسله ایلخانیان ایران و اولین سلطان مسلمان مغول که اسلام را دین رسمی اعلام کرد، از جمله این حکومت‌ها بود. وی با توجه به ارادتی که به امامان شیعه داشت نام ائمه معصوم (ع) را بر سکه‌های حکومت خود ضرب کرد.

پس از مرگ غازان به سال ۷۰۳ ق، برادرش اولجایتو معروف به سلطان محمد خدابنده (۷۰۳-۷۱۶ ق.) بر تخت نشست. اولجایتو نخستین ایلخانی بود که مذهب شیعه را پذیرفت و در گسترش آن کوشید. از جمله اقدامات او ضرب سکه‌هایی بود که نام دوازده امام، شهادتین و صلوات بر پیامبر (ص) را در خود داشت. از این رو او را خدابنده لقب دادند.

شکوفایی مذهب تشیع و نقش آن روی سکه‌های سلاطین


سکه مربوط به دوران فتحعلی‌شاه قاجار

یزدی‌نژاد در این خصوص به سکه‌ای متعلق به حکومت بنی‌امیه در دوره حکومت عبدالملک بن مروان ۶۵ تا ۸۶ ق. نیز اشاره داشت که در گنجینه سکه موزه رضوی در معرض بازدید عموم قرار دارد. بر پشت و روی این سکه نقش «الله احد الله الصمد لم یلدولم یولد ولم یکن له کفوا احد. حاشیه محمد رسول الله ارسله بالهدی و دین الحق علی الدین کله و لوکره المشرکون» بر روی درهم نقره ضرب شده است.

نقش سکه در دولت شیعی صفوی

دوره صفویه در تاریخ ایران عصر شکوفایی اعتقادات شیعی است و به دلیل حکومت قدرتمند صفویان، رونق تجارت داخلی و خارجی در این دوره باعث شد تا ضراب‌خانه‌های مختلفی در اکثر شهرهای ایران اقدام به ضرب سکه کنند و بازار پولی گسترده‌ای شکل گرفته و در اختیار تمام اقشار قرار گیرد.

اما این‌بار حاکمان صفوی به جای نقش نشان‌ه‌ای سلطنتی با هوشمندی به تبلیغ مذهب تشیع از طریق ضرب سکه پرداختند. در این خصوص یزدی‌نژاد، به یکی از کمیاب‌ترین سکه این مجموعه، سکه نقره همایون، امپراطور گورکانی هند که در قندهار در سال ۹۵۱ ق ضرب شده اشاره دارد که برروی این سکه عبارت «لااله الاالله، محمد رسول الله، علی ولی الله» و «پادشاه غازی محمد همایون غازی بن ظهیرالدین محمد ضرب قندهار» و پشت سکه عبارت «لااله الاالله، محمد رسول الله، علی ولی الله» و «السلطان الاعظم الخاقان الحسینی شاه طهماسب» ضرب شده است. این سکه از نادر سکه‌هایی است که در پشت و روی آن کلمه «علی ولی الله» نقر شده است.

این سکه را سلطان همایون، امپراطور گورکانی هند به پاس کمک شاه طهماسب صفوی برای بازپس گیری تخت و تاج خود از شیرشاه سوری که علیه وی شورش کرده بود، در شهر قندهار در زمان برگشت از اصفهان به هند، ضرب کرد.

شکوفایی مذهب تشیع و نقش آن روی سکه‌های سلاطین

نقش سکه در سایر حکومت‌های شیعی

دیگر حکومت‌های شیعی در گستره جغرافیای ایران نیز طی دوره‌های حکومت خود با ضرب برخی از شعائر اسلامی در کنار تجارت به توسعه فرهنگ شیعی اقدام کردند.

از آن جمله در اواخر سلسله زندیه طی طغیان تقی خان بافقی، یاغی بر علیه سلسله زندیه و حاکم یزد، بین سال‌های ۱۱۹۹ تا ۱۲۰۱ ق. بر سکه‌های طلای ربع مُهُر این متن حک شد: «شد آفتاب و ماه زر و سیم در جهان از سکه امام بحق صاحب الزمان»

در دوره افشاریه در زمان فرمانروایی شاهرخ ۱۱۶۱- ۱۲۱۰ ق. بر سکه اشرفی طلا این عبارات نقرشد: «نقش سکه زد در جهان با حکم خدا شاهرخ مکتب آستان رضا». همچنین در حکومت امیر ارسلان خان از حکام افشاریه به سال ۱۱۶۱ ق. بر سکه‌های ضرب شده در تبریز عبارت «ز فیض حضرت باری و سرنوشت قضا رواج یافت به زر سکه امام رضا» بر روی سکه و در پشت آن شهادتین و در حاشیه آن اسامی دوازده امام شیعه نقش شد.

شکوفایی مذهب تشیع و نقش آن روی سکه‌های سلاطین


سکه مربوط به دوران تیمور شاه درانی

آزادخان افغان در دوره فترت بعد از نادرشاه افشار سکه نقره «شاهی» در سال ۱۱۶۷ ق. با نقش «یا صاحب الزمان» ضرب کرد. همچنین فتحعلی‌خان افشار فرمانروای تبریز در سال‌های ۱۱۷۳ تا ۱۱۷۵ ق. سکه ایبا عبارت «بزد سکه از میمنت زدقضا به نام علی بن موسی الرضا» و پشت سکه شهادتین را ضرب کرده است.

در دوره قاجار نیز به سال ۱۲۵۰ ق. در دارالمرز رشت در دوره محمد شاه پدر ناصرالدین قاجار سکه با عبارت «شاهنشه انبیاء محمد» ضرب شد. در فاصله سال‌های ۱۱۹۳ تا ۱۲۱۱ ق. نیز عبارت «شد آفتاب و ماه زر و سیم در جهان از سکه امام بحق صاحب الزمان» بر سکه‌ها نقش شد. در دوره محمدحسن خان قاجار ۱۱۶۳- ۱۱۷۲ ق. نیز این عبارت بر سکه‌ها که در مازندران ضرب می‌شد نقش بست: «بزر سکه از میمنیت زد قضا بنام علی بن موسی الرضا».

سکه‌های منحصر به فرد ضرب مشهد

محمدحسین یزدی نژاد مسئول گنجینه تمبر، سکه و اسکناس موزه رضوی به مجموعه‌ای از سکه‌های ضرب شده در مشهد نیز اشاره دارد که به تازگی توسط علی محمد پیشوایی مجموعه دار برجسته تهرانی، به موزه سکه رضوی اهدا شده است.

در تمامی این سکه ها که دوره های حکومتی صفویه تا قاجاریه را شامل می شود، عبارت «ضرب مشهد» نیز حک شده است. وی به سکه شاه طهماسب دوم صفوی (۱۱۳۵ تا ۱۱۴۵ ق.) در مجموعه اهدایی این واقف ضرب مشهد اشاره دارد که پشت سکه اسامی ائمه اطهار حک شده و روی آن عبارت «از خراسان سکه بر زر شد بتوفیق خدا نصرت و امدادشاه دین علی موسی الرضا» ضرب مشهد ۱۱۴۳ ق. حک شده است.

یزدی‌نژاد همچنین به کم یاب‌ترین سکه موجود در این مجموعه اشاره دارد که در حکومت عادلشاه افشار (۱۱۶۰ تا ۱۱۶۱ ق.) به سال ۱۱۶۱ ق. ضرب شده و بر آن عبارت «یا علی بن موسی الرضا» پشت سکه «لااله الا الله محمد رسول الله علی ولی الله» حک شده است. مدت حکومت عادل‌شاه افشار از سال ۱۱۶۰ الی ۱۱۶۱ ق. بیشتر به طول نیانجامید و سکه‌هایی که در این مدت یک سال ضرب شد بسیار محدود است و به سختی یافت می‌شود.

سکه‌ای دیگر در این مجموعه متعلق به احمدشاه درانی یکی از فرماندهان لشگر نادر شاه افشار است که پس از مرگ نادرشاه در سال ۱۱۶۰ ق. در مشهد ضرب شده و عبارت «حکم شد از قادر بی چون به احمدپادشاه سکه زن بر سیم و زر از اوج ماهی تا بماه» بر آن نقش شده است.

شکوفایی مذهب تشیع و نقش آن روی سکه‌های سلاطین


سکه مربوط به دوران احمد شاه درانی

تیمورشاه درانی (۱۱۷۰ تا ۱۲۰۷ ق.) نیز در دوران حکومت خود به سال ۱۲۰۳ ق. سکه‌ای را در مشهد ضرب کرد که عبارت حک شده بر آن اشاره به حکومت وی بر خراسان دارد: «باز از نو سکه بر زر شده بتوفیق اله در خراسان نام سلطان جهان تیمورشاه»

یزدی نژاد به سکه‌های ضرب شده حکومت فتح علیشاه قاجار در سال‌های ۱۲۲۱، ۱۲۲۷ و ۱۲۴۷ ق. در این مجموعه اشاره دارد که تنها عبارت «السلطان بن سلطان فتحعلی‌شاه قاجار» بر آن حک شده است.

گنجینۀ تمبر، اسکناس و سکۀ موزۀ آستان قدس رضوی با بیش از یک میلیون قطعه تمبر، افزون بر ۲۷ هزار برگ اسکناس و بیش از ۷۵ هزار سکه ضرب چکشی و ماشینی از ۲۴۰ کشور و مستعمرات سابق جهان، به عنوان آئینۀ تمام‌نمای تاریخ، فرهنگ، هنر و تمدن ملل مختلف به شمار می‌رود.

این مجموعه در کنار نمایش سکه‌های اسلامی برای معرفی فرهنگ و هنر دوره اسلامی، مستندسازی و تهیه شناسنامه‌های علمی و تخصصی برای این آثار ارزشمند را در دستور کار خود قرار داده تا زمینه مطالعاتی مناسبی را برای اهل پژوهش فراهم کند.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار مجازی

هنرهای اسلامی-ایرانی منبع الهام مدرنیته برای جواهرات کارتیه

هنرهای اسلامی-ایرانی منبع الهام مدرنیته برای جواهرات کارتیه
2021-10-22T15:55:59+03:30
نمایشگاه «کارتیه و هنرهای اسلام» روز پنجشنبه در پاریس آغاز به کار کرد. شرکت صاحب‌نام «کارتیه» می‌گوید هنرهای اسلامی الهام‌بخش او برای دمیدن روح تازه در جواهر...

پادکست دکه روزنامه ۲۹ مهر ۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه ۲۹ مهر ۱۴۰۰
2021-10-21T11:35:57+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

جریمه ۱۹ میلیون تومانی امیرکبیر برای واکسن‌ نزن‌ها!

جریمه ۱۹ میلیون تومانی امیرکبیر برای واکسن‌ نزن‌ها!
2021-10-21T07:49:14+03:30
امیرکبیر ۱۷۲ سال قبل برای کسانی که از زدن واکسن آبله امتناع می‌کردند جریمه‌ای در نظر گرفته بود که الان معادل ۱۹ میلیون تومان است.

نامه گلایه دزد هندی به صاحب‌خانه

نامه گلایه دزد هندی به صاحب‌خانه
2021-10-20T12:49:15+03:30
دزد هندی که برای دزدی به خانه یک مأمور دولتی رفته بود، پس از این که چیز دندان‌گیری دستش را نگرفت یک دست‌نوشته از خودش به جا گذاشت.

پادکست دکه روزنامه ۲۸ مهر ۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه ۲۸ مهر ۱۴۰۰
2021-10-20T09:55:54+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

موبایلی که وسط پخش زنده اینستاگرام سرقت شد!

موبایلی که وسط پخش زنده اینستاگرام سرقت شد!
2021-10-20T07:55:53+03:30
یک سارق مصری موبایل یک خبرنگار را حین پخش زنده اینستاگرامی سرقت کرد! ویدئوی این سرقت در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود.

روایت یک خانواده پناهجوی افغان در ایتالیا

روایت یک خانواده پناهجوی افغان در ایتالیا
2021-10-19T14:22:37+03:30
جیورجیا اورلاندی، خبرنگار یورونیوز در ایتالیا با شماری از افغان‌هایی که به تازگی به این کشور پناه آورده اند و چالش‌های زندگی در غربت گفت‌وگو کرده است.

نیروهای اشغالگر با کفش وارد مسجد ابراهیمی شدند

نیروهای اشغالگر با کفش وارد مسجد ابراهیمی شدند
2021-10-19T11:09:37+03:30
مسجد ابراهیمی به عنوان قدیمی‌ترین مسجد در تاریخ، بارها مورد تعرض قرار گرفته است که آخرین هتاکی ورود سربازان رژیم اشغالگر صهیونیستی با کفش به داخل حرم است.

پادکست دکه روزنامه ۲۷ مهر ۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه ۲۷ مهر ۱۴۰۰
2021-10-19T10:15:56+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

بیا تو و گریه کن!

بیا تو و گریه کن!
2021-10-19T08:15:55+03:30
خبر ساخت جایی برای گریه کردن در اسپانیا حسابی در دنیا سر و صدا کرده است. در این گزارش «اتاق گریه» را به نقل از رسانه رویترز بررسی کرده‌ایم.

آبادی دوباره جوی‌آباد

آبادی دوباره جوی‌آباد
2021-10-18T11:49:15+03:30
اهالی محله جوی‌آباد خمینی‌شهر دست‌به‌دست هم داده و برای رفع مشکلات محله‌شان قدم‌های بزرگی برداشته‌اند که روزنامه جام جم در گزارشی به این سوژه پرداخته است.

پادکست دکه روزنامه دوشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه دوشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۰
2021-10-18T10:02:36+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

هیچ محدودیتی بدتر از ناامیدی نیست/ هاشمیه متقیان از زندگی می‌گوید

هیچ محدودیتی بدتر از ناامیدی نیست/ هاشمیه متقیان از زندگی می‌گوید
2021-10-18T07:22:35+03:30
گروه «مجله مهر» به مناسبت هفته تربیت بدنی با هاشمیه متقیان قهرمان پارالمپیک توکیو گپ و گفتی صمیمی داشته است.

یک جام‌جهانی در تخت جمشید!

یک جام‌جهانی در تخت جمشید!
2021-10-17T16:09:20+03:30
با تمام تلاش‌های شاه پس از برگزاری جشن ۲۵۰۰ ساله کمتر کسی به عظمت تاریخ ایران پی برد و آن چیزی که در مطبوعات خارجی سروصدا کرد، هزینه‌ی هنگفت این جشن‌ بود نه ...

پادکست دکه روزنامه یکشنبه ۲۵ مهر۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه یکشنبه ۲۵ مهر۱۴۰۰
2021-10-17T11:16:03+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

تأثیر بازی و قصه‌خوانی در پالایش روان کودکان

تأثیر بازی و قصه‌خوانی در پالایش روان کودکان
2021-10-17T09:16:02+03:30
شهرداری منطقه ۷ در اقدامی متفاوت سعی داشته تا کاری متفاوت برای کودکان بی‌سرپرست انجام دهد که روزنامه ایران گزارشی از این فعالیت نوشته است.

حذف اپلیکیشن قرآنی از فروشگاه اپل به درخواست دولت چین

حذف اپلیکیشن قرآنی از فروشگاه اپل به درخواست دولت چین
2021-10-16T16:55:55+03:30
اپل به درخواست مقامات دولت چین، اپلیکیشن قرآن مجید که برای خواندن و گوش دادن به آیات قرآن استفاده می‌شود را از اپ استور چین حذف کرده است.

حضور جوانان اهل سنت برای اهدای خون به زخمیان شیعه حمله قندهار

حضور جوانان اهل سنت برای اهدای خون به زخمیان شیعه حمله قندهار
2021-10-16T14:55:57+03:30
پس از انفجار دیروز مسجد فاطمیه قندهار، برادران اهل سنت برای اهدای خون به بیمارستان‌ها مراجعه کردند.

نامه‌ای از طرف کودک ۸ ساله به رئیس‌جمهور

نامه‌ای از طرف کودک ۸ ساله به رئیس‌جمهور
2021-10-16T12:02:37+03:30
یکی از کاربران توئیتر با انتشار عکسی از نامه یک دختر بچه ۸ ساله که در سفر استانی پنجشنبه گذشته به شیراز توسط تیم رئیس‌جمهور دریافت شد، واکنش نشان داد.

پادکست دکه روزنامه ۲۴ مهر ۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه ۲۴ مهر ۱۴۰۰
2021-10-16T10:42:37+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

آرامش بعد از طوفان در بیروت!

آرامش بعد از طوفان در بیروت!
2021-10-16T09:49:23+03:30
الجزیرة با انتشار چند عکس از آرامشی که پس از یک روز خونین به بیروت بازگشته، خبر داد.

مرگ از پنجره می‌آید/ آتش فتنه در لبنان دامن یک مادر را گرفت

مرگ از پنجره می‌آید/ آتش فتنه در لبنان دامن یک مادر را گرفت
2021-10-15T15:02:39+03:30
مریم محمد فرحات، مادر لبنانی که نگران فرزندانش که در مدرسه بودند شده بود، از پنجره خانه‌اش مورد اصابت گلوله قرار گرفت و جان باخت.

مرگ از پنجره می‌آید / آتش فتنه در لبنان دامن یک مادر را گرفت

مرگ از پنجره می‌آید / آتش فتنه در لبنان دامن یک مادر را گرفت
2021-10-15T14:49:21+03:30
مریم محمد فرحات، مادر لبنانی که نگران فرزندانش که در مدرسه بودند شده بود، از پنجره خانه‌اش مورد اصابت گلوله قرار گرفت و جان باخت.

پادکست دکه روزنامه ۲۲ مهر ۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه ۲۲ مهر ۱۴۰۰
2021-10-14T11:00:19+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

کاندیدای شکست‌خورده با پوسترهای تبلیغاتی‌اش ماهی کبابی درست کرد!

کاندیدای شکست‌خورده با پوسترهای تبلیغاتی‌اش ماهی کبابی درست کرد!
2021-10-14T07:53:34+03:30
یک کاندیدای عراقی که در انتخابات پارلمان شکست خورده بود، با پوسترهای تبلیغاتی‌اش بساط کباب کردن ماهی را به راه انداخته و تصاویرش را در فضای مجازی به اشتراک گ...

۲۵۶۰ سال پیش در چنین روزی کوروش هخامنشی بابل را تصرف کرد

۲۵۶۰ سال پیش در چنین روزی کوروش هخامنشی بابل را تصرف کرد
2021-10-13T16:20:16+03:30
۵۳۹ سال قبل از میلاد مسیح در چنین روزی، کوروش هخامنشی سرزمین تاریخی «بابل» که از یکی از نخستین تمدن‌های بشری در آن‌جا پدید آمده بود را تصرف کرد که در این گزا...

پیام پهلوانان در بیانات رهبری

پیام پهلوانان در بیانات رهبری
2021-10-13T13:26:58+03:30
صفحه توئیتر khamenei.ir منتسب به دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری به مناسبت موفقیت تیم‌های ملی کشتی آزاد و فرنگی کشور در رقابت‌های قهرمانی جهان، پیام‌های...

آثار هنری ظریف‌تر از سوراخ سوزن!

آثار هنری ظریف‌تر از سوراخ سوزن!
2021-10-13T12:20:17+03:30
نسخه‌های مینیاتوری آثار هنری مشهور جهان بیش از ۱۲۲۰۰۰ دلار فروخته شده است!

پادکست دکه روزنامه چهارشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۰

پادکست دکه روزنامه چهارشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۰
2021-10-13T11:27:11+03:30
هر روز با پادکست «دکه روزنامه» مجله مهر، خلاصه گزارش‌های مهم روزنامه‌های روز را به گوش شما می‌رسانیم.

کشف شواهد از قدیمی‌ترین لباس جهان با قدمت ۱۲۰ هزار سال

کشف شواهد از قدیمی‌ترین لباس جهان با قدمت ۱۲۰ هزار سال
2021-10-13T08:52:19+03:30
باستان‌شناسان می‌گویند در غاری در مراکش اشیائی متعلق به ۱۲۰ هزار سال پیش یافته‌اند که نشان می‌دهد انسان به کمک آن‌ها لباس تولید می‌کرده است.
X فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)