میرنیوز

پنج دشواری در راه نوشتن اپرا براساس زندگی دراماتیک حافظ

پنج دشواری در راه نوشتن اپرا براساس زندگی دراماتیک حافظ 2021-10-13T22:20:15+03:30

به گزارش خبرنگار مهر، غریب‌پور چهارشنبه شب در اولین نشست تخصصی یادروز حافظ که به صورت مجازی برگزار شد، درباره نخستین دشواری گفت: اولین دشواری، نوشتن درباره موضوع یا شخصیت واقعی بود؛ حافظ را همه می‌شناسند و با شخصیت و شعرش آشنا هستند؛ حتی اگر این شناخت عمق چندانی نداشته باشد. این آشناییِ توأم با ارادت و قداست که کمتر از ارادت به قدیسان نیست، دشواری قابل تأملی است که بر سر راه یک درام‌نویس قرار می‌گیرد تا زندگی حافظ را به اثری دراماتیک تبدیل کند.

وی افزود: البته، در زندگی حافظ، اصالت با چالش‌های دراماتیک و به‌عبارتی، نبرد میان خیر و شر، بد و خوب و زشت و زیباست و به‌عنوان عناصر اولیه و پیش‌نیازهای پدیدآوردن یک اثر دراماتیک محسوب می‌شود؛ اما وجود این عناصر، به‌خودی‌خود، کافی نیست. این موضوع آنجایی پیچیده‌تر می‌شود که درام‌نویس مایل باشد از این عناصر به نفع استنباط خود بهره بگیرد و تمام هَمُّ‌وغمَّش این باشد که زندگی و اندیشه حافظ را به‌درستی ترسیم کند و بخواهد اثری بیافریند که آشنایی‌زدایی هم کند و هزاران مخاطب، آن را ببینند و بپذیرند و بپسندند.

استاد نمایش عروسکی ایران درباره دشواری دوم گفت: دست‌به‌دست‌شدن دیوان اشعار حافظ، طی زمان، سبب پدیدآمدن نسخ متفاوتی شده و من باید از ابیاتی به‌عنوان دیالوگ‌ها یا اساساً، روند درام اپرایی استفاده می‌کردم که کمتر محل تردید و منازعه باشند یا در همه نسخ، کمابیش، یکسان باشند.

غریب‌پور، انتخاب زبان مناسب برای اپرای حافظ را سومین دشواری این کار برشمرد و در این باره گفت: دشواری دیگر این است که زبان زیبا و فاخر و تراشیده و آفریدن هر غزل براساس یک معماری درخشان و بی‌نهایت کارآمد حافظ را نمی‌توان به نثر تبدیل کرد و انجام چنین تصمیمی جز ابتذال و نابودکردن زبان حافظ، نتیجه‌ای را در بر نداشته و نخواهد داشت.

وی ادامه داد: اراده کرده بودم که زبان اثر، زبان خود حافظ و انتخاب ابیات، با درنظرگرفتن ساختار داستانی باشد. پیامد اتخاذ این روش که زبان و موسیقی کلام محفوظ بماند نیز، انتخاب «ژانر» اپرا بود؛ زیرا فقط در اپراست که موسیقی کلام، زیبایی اندیشه و خشم نهفته در ذهن حافظ، به زبان خود او قابل بیان است.

غریب‌پور افزود: نکته فوق‌العاده مهم‌تر این است که حافظ، به‌صورت ظاهر، قصه و داستان نگفته است تا ابیات، قابلیت تبدیل‌شدن به دیالوگ را به سرعت و آسانی داشته باشد؛ اما دیوان غزلیات حافظ یک خط داستانی دارد که ممکن است وقایع، پس و پیش ارائه شده باشند؛ اما می‌توان برای آن‌ها تقدم و تأخری سازمان‌دهی کرد که «داستان» پنهان‌شده در آن آشکار شود.

خالق اپرای عروسکی حافظ، درباره چهارمین دشواری خلق اثرش گفت: دشواری بعدی این بود که از کدام روایت معتبر، برای بیان زندگی و اندیشه این شاعر بی‌همتا استفاده کنم؟ نکاتی در ذهن من شکل گرفته بود که درصورت دنباله‌روی از هریک از شرح‌ِحال‌نویسان، می‌توانست ترکیب ناهمگونی از تصورات آن‌ها و من به وجود آید و استنباطم دستخوش افکار دیگران قرار بگیرد؛ ازاین‌رو، مطلقاً، به این راه نرفتم.

وی ادامه داد: با مراجعه به دیوان‌های مختلف کوشش کردم که با بررسی بسامد واژگان و نام‌ها و مکان‌ها، به عمق حوادث، افکار، ترس‌ها، خشم‌ها و باورهای حافظ دست یابم و به همین دلیل، در جست‌وجوی ابیاتی بودم که اختلافِ‌نظرها درباره صحت و سقم آن‌ها، حداقلی و فی‌المثل، متوجه توالی‌شان باشد؛ اما در رابطه با اصالت بیت یا مصراع، تشکیکی صورت نگرفته نشده باشد. بی‌شک، در این رابطه خود را از پژوهش تاریخی محروم نکردم و حوادث تاریخی در دوره‌ی زندگی حضرت حافظ را در حد توانم دنبال می‌کردم تا مبانی تاریخی، مخدوش نشوند. برخی از داستان‌ها در رابطه با زندگی او را نیز، از نو مرور کردم تا به‌شکل واقع‌گرایانه‌تری در متن اپرا بگنجانم.

غریب‌پور درباره پنجمین دشواری در نگارش اپرای حافظ گفت: برای خلق یک اثر دراماتیک، وجود کاراکترهای مختلف که دارای نقاط متمایزکننده از دیگران باشد، یک ضرورت انکارناپذیر است و کشف آن‌ها اگر نزدیک به واقعیت زندگی حافظ نمی‌بود، همه‌ی مردم ایران مدعی و معترض من می‌شدند.

وی درباره راه‌حل برطرف‌کردن این دشواری گفت: ازطریق بسامد نام‌ها و عناوین، حوزه‌ی نفوذ و تأثیر آن‌ها در زندگی حافظ را مشخص کردم و با بررسی تاریخی، حوزه نفوذ و تأثیر آن‌ها را در زندگی مردمان شیراز یافتم و به‌تدریج، هریک از آن‌ها، مختصات یک شخصیت را به دست آوردند.

نویسنده اپرای حافظ، مختصات شخصیت‌های این اثر را چنین برشمرد: ویژگی‌های شخصیت‌ها و سیمای ظاهری آن‌ها؛ رفتار و کردار و منش هر شخصیت؛ زبان و کلام هر نقش؛ مشخص‌کردن دامنه حوزه نفوذ آن‌ها در جهان اطراف و به‌خصوص، میزان توافق یا تخالف آن‌ها با باورهای حافظ و میزان تأثیرشان بر روند داستان؛ قطب‌های دراماتیک که شامل افراد (دوستان و دشمنان حافظ) و افکار موافق و مخالف با او می‌شود و این مجموعه در پدیدآوردن فضای خوف و رجا بسیار مؤثر بودند؛ بیان اندیشه‌های او، بی‌حدس و گمان و بدون توسل به خرافه‌ها و افسانه‌ها و بیان هر آنچه قابل اثبات و قابل قبول باشد.

غریب‌پور تصریح کرد: من در بررسی‌هایم و به نظر خودم، به نفع آفریدن فضایی دراماتیک، به این نتیجه رسیدم که با کنارهم‌نهادن غزلیات حافظ، خواننده، انگار که یک روایت را مرور می‌کند. او می‌تواند داستان زندگی انسانی خلاق، مسلط به دین و علوم و معانی، چیره‌دست در انتخاب واژگان تاریخی، آشنا با اسطوره‌های قومی و مبانی عقیدتی پیش از اسلام و گریزان از قیدوبندهای مستبدان، از هر جنس و از هر قماش را ببیند که گاه، مأیوس است، گاه، شادمان؛ زمانی، قصد هجرت می‌کند و زمانی، گرد شهر می‌چرخد تا انسان به معنی واقعی را بیابد؛ اما بالاخره، از دیو و دد ملول می‌شود و آفرینش انسانی تمام‌عیار را آرزو می‌کند.

وی افزود: بنابراین، دیوان غزلیات حافظ، اشعاری غیرمرتبط نیستند؛ بلکه هر غزل، پاره‌ای از داستان اصلی کتاب و سندی بر تاریخ زمانه‌ای است که طی قرن‌ها، در ایران متداول بوده است؛ اما حافظ از رمزنویسی عبید زاکانی یا رمزی‌نویسی به‌شیوه‌ی چندین قرن بعد از خودش پرهیز کرده و به‌جای آن، شیوه‌ای را برگزیده است که من آن را داستان‌گویی در لفافه‌ی ابیات تغزلی می‌نامم و قصیده‌ای پراکنده، پوشیده در قالب غزل.

استاد نمایش عروسکی ایران، ادامه داد: آنچه شعر حافظ را متفاوت و متمایز می‌کند، همین خرده‌داستان‌ها و نقدها و پیوستگی ساختاری غزلیات است و آفریدن داستانی که باید کشف بشود؛ هرچند که معانی آن‌ها به‌صورت مستقل هم، قابل درک‌اند؛ نتیجه آنکه، نمایش‌نامه یا لیبره‌توی اپرای حافظ می‌بایست دو نکته را بدون هیچ تردیدی رعایت می‌کرد که شام اول زبان فاخر و موزون و مقفا و موسیقی نهفته در دیوان غزلیات و دوم اجرای دیالوگ‌ها با آواز یا لحن رسیتاتیو (Recitative) [نوعی خط آوازی‌گفتاری است که باسرعت، ولی شمرده بیان می‌شود] که به ساختار اپرایی ختم می‌شد که شد.

غریب‌پور تصریح کرد: من دیوان غزلیات حافظ را شرحی از تمام بیم و امیدهای مردم ایران می‌دانم که مدت‌ها پیش از حافظ، آغاز شده و تا زمانه‌ی ما ادامه داشته و دارد و چندین بار و به مناسبت‌های مختلف گفته‌ام که بسامد واژگان آشنای فرهنگی و توصیف اوضاع اجتماعی در میان ابیات حافظ، مخزن و حافظه‌ی تاریخی ماست و به ملکول دی‌ان‌ای دئوکسی نوکلئیک (Deoxyribonucleic Acid) ایرانیان می‌ماند.

وی ادامه داد: در ساختار متن اپرایی و اجرایی، تمام تلاشم این بوده که این ارزش بی‌مانند اشعار حافظ را به نمایش گذاشته و چنان کنم که مخاطب، خود را با پدیده‌ای تاریخی و بایگانی راکدشده روبه‌رو نبیند؛ بلکه تماشاگران همان حالی را داشته باشند که انگار، حافظ، انسانی از روزگار آنان است و به نقد همان نکاتی می‌پردازد که موضوع و مسأله‌ی آن‌هاست و این جد و جهد، نه با تحمیل، بلکه به اعتبار خود اشعار دیوان حافظ انجام شد.

خالق اپرای حافظ در پایان سخنانش گفت: من در این اپرا، تا دم مرگ، با حافظ پیش رفته‌ام و تاآنجاکه توانسته‌ام، کوشیده‌ام اوج و فرود زندگی سرشار از هیجان حافظ، مبارزه‌اش برای پرده‌برانداختن از روی ریاکاری و ریاکاران، عشق عمیق او به انسان، هوشمندی او در راه کشف بیان حقیقت، احترام به گذشته‌ی ایران و هر آنچه را که عاشقانه است، اما صرفاً عشق به محبوبی انسانی نیست، نشان بدهم و دی‌ان‌ای‌بودن فرهنگ و تاریخ ابیات حافظ را به اثبات برسانم.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار استان ها

معلول زنجانی در جشنواره موسیقی ملی خوش درخشید

معلول زنجانی در جشنواره موسیقی ملی خوش درخشید
2021-10-23T14:06:01+03:30
سرپرست معاونت توان‌بخشی اداره‌کل بهزیستی استان زنجان گفت: معلول موفق زنجانی در جشنواره موسیقی ملی افراد دارای معلولیت جسمی - حرکتی، نابینا و ذهنی در سبک‌های ...

عشایر فارس زمستان با کمبود سوخت مواجه نمی‌شوند

عشایر فارس زمستان با کمبود سوخت مواجه نمی‌شوند
2021-10-23T14:06:00+03:30
مدیر شرکت پخش فرآورده‌های نفتی فارس گفت: بیش از ۱۰ میلیون لیتر نفت سفید در بین مناطق عشایری و روستاییان استان تامین وتوزیع شده و با ذخیره سازی مناسب سوخت مشک...

سرعت واکسیناسیون در استان سمنان بالاتر از میانگین کشوری‌ست

سرعت واکسیناسیون در استان سمنان بالاتر از میانگین کشوری‌ست
2021-10-23T14:06:00+03:30
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار سمنان گفت: روند نزولی ابتلا و سرایت بیماری کرونا در استان با یک توقف روبرو شده که نیاز است رعایت پروتکل های بهداشتی در...

پیش‌بینی بارش باران در چهارمحال و بختیاری

پیش‌بینی بارش باران در چهارمحال و بختیاری
2021-10-23T14:06:00+03:30
مدیرکل هواشناسی چهارمحال و بختیاری گفت: در ساعات اولیه صبح روز یکشنبه با عبور یک موج احتمال افزایش ابر به‌ویژه در ارتفاعات مناطق شمالی استان وجود دارد، همچنی...

قتل، پایان اختلافات زناشویی در ایلام

قتل، پایان اختلافات زناشویی در ایلام
2021-10-23T14:06:00+03:30
فرمانده انتظامی شهرستان ایلام از قتل زن جوان به دست همسرش در این شهرستان خبر داد.

از ۳۲ شهر استان همدان شهردار ۲۸شهر انتخاب شده است

از ۳۲ شهر استان همدان شهردار ۲۸شهر انتخاب شده است
2021-10-23T14:05:59+03:30
مدیر کل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری همدان اظهار کرد: استان همدان دارای ۳۲ شهر بوده که از این تعداد شهر تاکنون شهردار ۲۸ شهر معرفی و انتخاب شده است.

هشدار بارش‌های پراکنده و گرد و غبار در خوزستان

هشدار بارش‌های پراکنده و گرد و غبار در خوزستان
2021-10-23T14:05:59+03:30
اداره‌کل هواشناسی خوزستان با پیش‌بینی بارش‌های پراکنده و برخاستن گرد و غبار محلی در سطح استان، هشدار سطح زرد صادر کرد.

عامل تیراندازی ایذایی در سیرجان دستگیر شد

عامل تیراندازی ایذایی در سیرجان دستگیر شد
2021-10-23T14:05:59+03:30
دادستان عمومی و انقلاب شهرستان سیرجان گفت: عامل تیراندازی ایذایی در سیرجان با حضور به موقع پلیس در صحنه جرم دستگیر شد.

آتش سوزی پست برق در بندرعباس/علت عمدی نیست

آتش سوزی پست برق در بندرعباس/علت عمدی نیست
2021-10-23T14:05:58+03:30
پست۲۳۰ کیلوولت تپه دارایی بندرعباس از ساعتی قبل دچار آتش سوزی شده است.

چالش دویدن امدادی "مادران و دختران" در کرمانشاه

چالش دویدن امدادی "مادران و دختران" در کرمانشاه
2021-10-23T14:05:58+03:30
نایب رئیس هیات دوومیدانی کرمانشاه از برگزاری چالش دوومیدانی مادران و دختران در مجموعه ورزشی 15 خرداد کرمانشاه خبر داد.

چگونه ترمه اصل را تشخیص دهیم؟

چگونه ترمه اصل را تشخیص دهیم؟
2021-10-23T14:05:58+03:30
یک بانوی هنرمند در زمینه رودوزی‌های سنتی در قزوین گفت: در حال حاضر ترمه‌هایی تولید می‌شود که کپی‌برداری شده است. ترمه‌ها را پلی‌استر می‌بافند که پارچه بی‌کیف...

تمامی بیمارستان‌ها برای مقابله با موج ششم کرونا در آماده‌باش کامل هستند

تمامی بیمارستان‌ها برای مقابله با موج ششم کرونا در آماده‌باش کامل هستند
2021-10-23T14:05:56+03:30
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: تمامی بیمارستان‌ها برای مقابله با موج ششم کرونا در آماده‌باش کامل هستند و تفاوت شاخص این دوره با موج‌های قبل در پلاک...

تعامل و ارتباط نشانه سلامت روانی

تعامل و ارتباط نشانه سلامت روانی
2021-10-23T14:05:56+03:30
متخصص و مشاور روان‌درمانی گفت: تعامل و ارتباطی که ما با افراد جامعه به ویژه اعضای خانواده‌ داریم نشانه خوبی برای ارزیابی سلامت روانی ما است.

هزینه‌ای که کرونا در ایلام روی دست بیمه سلامت گذاشت

هزینه‌ای که کرونا در ایلام روی دست بیمه سلامت گذاشت
2021-10-23T14:05:56+03:30
مدیرکل بیمه سلامت استان ایلام گفت: از ابتدای شیوع کرونا تاکنون حدود ۳۱ میلیارد تومان هزینه بیماران کرونایی شده و حدود ۷ هزار پرونده بیمار سرپایی و بستری کام...

داده‌های بهتر، زندگی بهتر

داده‌های بهتر، زندگی بهتر
2021-10-23T14:05:56+03:30
مدیر گروه آمار دانشگاه فردوسی مشهد گفت: به وسیله داده‌هایی که درست ثبت شده باشند و صحت آن‌ها تایید شده باشد می‌توان با همه دنیا ارتباط برقرار کرد.

نشانه های پیک ششم کرونا دارد بروز می کند

نشانه های پیک ششم کرونا دارد بروز می کند
2021-10-23T14:05:55+03:30
استاندار کرمان گفت: در کشور نگرانی هایی وجود دارد و گزارش تجمیعی حکایت از افزایش مراجعین سرپایی کرونا و در تهران آمار بستری ها دارد و همه نشانه هایی از این ا...

کووپارس تنها واکسن دارای دز استنشاقی در جهان

کووپارس تنها واکسن دارای دز استنشاقی در جهان
2021-10-23T14:05:55+03:30
رئیس موسسه تحقیقات واکسن ‌و سرم سازی رازی با اشاره به تلاش شبانه روزی ۱۹ ماه اخیر این موسسه برای ساخت واکسن کووپارس گفت: سازمان غذا و دارو میزان واکسن مورد ن...

زمین یک خودرو را بلعید؛ به تاسیسات آب و فاضلاب خسارت وارد شد

زمین یک خودرو را بلعید؛ به تاسیسات آب و فاضلاب خسارت وارد شد
2021-10-23T14:05:55+03:30
فرونشست زمین موجب وارد آمدن خسارت به تاسیسات آب و فاضلاب و یک دستگاه خودروی عبوری در شهر تاریخی نایین شد.

شیب مراجعان کرونا در شهرستان‌های خراسان رضوی در حال افزایش است

شیب مراجعان کرونا در شهرستان‌های خراسان رضوی در حال افزایش است
2021-10-23T14:05:54+03:30
مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: در حال‌ حاضر با شیب آرامی شاهد افزایش مراجعان سرپایی هستیم و بیشترین مراجعه‌کنندگان از شهرستان‌های خراسان رضوی ...

مدیریت منابع آب در قزوین بسیار ضعیف است

مدیریت منابع آب در قزوین بسیار ضعیف است
2021-10-23T14:02:43+03:30
قزوین - نماینده مردم قزوین، البرز و آبیک در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه در حق مردم قزوین در حوزه آب و برق اجحاف شده است، گفت: مدیریت منابع آب در قزوین ب...

همدلی مردم با مجموعه سلامت افزایش ایمنی عمومی را به همراه دارد

همدلی مردم با مجموعه سلامت افزایش ایمنی عمومی را به همراه دارد
2021-10-23T14:02:42+03:30
شیراز - رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز، همدلی بیشتر مردم با مجموعه سلامت را موجب ایمنی عمومی در برابر کروناویروس عنوان کرد.

بارش‌های پراکنده غرب و شمال اصفهان را فرا می‌گیرد/ احتمال لغزندگی محورهای شمالی استان

بارش‌های پراکنده غرب و شمال اصفهان را فرا می‌گیرد/ احتمال لغزندگی محورهای شمالی استان
2021-10-23T13:49:18+03:30
اصفهان- کارشناس مرکز پیش‌بینی هواشناسی استان اصفهان از احتمال بارش‌های پراکنده و خفیف و وزش باد شدید به ویژه در مناطق غرب، شمال و جنوب استان در روز یکشنبه خب...

«شبکه ملی اطلاعات» به معنای قطع ارتباط با اینترنت جهانی نیست

«شبکه ملی اطلاعات» به معنای قطع ارتباط با اینترنت جهانی نیست
2021-10-23T13:49:18+03:30
مشهد ـ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: هدف ایجاد «شبکه ملی اطلاعات»، ایجاد شبکه قدرتمند و پرظرفیت داخلی برای ارائه خدمات فضای مجازی در داخل کشور است.

سپاهان یک «محرم» می‌خواهد/ لزوم داشتن برنامه دوم

سپاهان یک «محرم» می‌خواهد/ لزوم داشتن برنامه دوم
2021-10-23T13:36:00+03:30
اصفهان- آنالیزور سابق سپاهان گفت: سپاهان در خط هافبک خود یک بازیکن طراح مثل محرم نویدکیا می‌خواهد.

آغاز روند تازه‌ای از تحقیقات در پرونده فساد شرکت عمران شهر صدرا

آغاز روند تازه‌ای از تحقیقات در پرونده فساد شرکت عمران شهر  صدرا
2021-10-23T13:22:40+03:30
شیراز - معاون دادستان و سرپرست دادسرای جنایی شیراز گفت: پس از دستگیری برخی متهمان، روند تازه‌ای از تحقیقات پیرامون پرونده فساد در شرکت عمران شهر جدید صدرا شر...

گل‌آرایی حرم مطهر رضوی در استقبال از میلاد پیامبر رحمت

گل‌آرایی حرم مطهر رضوی در استقبال از میلاد پیامبر رحمت
2021-10-23T13:09:22+03:30
مشهد ـ صحن و سرای حرم امام مهربانی‌ها در استقبال از میلاد پیامبر اکرم (ص) و امام جعفرصادق (ع) با آذین‌بندی، چراغانی و گل‌آرایی، این بارگاه را برای حضور زائرا...

۷۰ تیم مازندران لیگ برتری هستند/ جذب قهرمانان در شرکت های نفتی

۷۰ تیم مازندران لیگ برتری هستند/ جذب قهرمانان در شرکت های نفتی
2021-10-23T13:09:22+03:30
ساری- مدیرکل ورزش و جوانان مازندران گفت: در حال حاضر ۷۰ تیم استان در لیگ برتر و کشوری شرکت دارند و در مسابقات اخیر نیز افتخارآفرینی کردند.

بیش از ۷ هزار نفر در زلزله اندیکا امدادرسانی شدند

بیش از ۷ هزار نفر در زلزله اندیکا امدادرسانی شدند
2021-10-23T13:09:21+03:30
اهواز- مدیرعامل جمعیت هلال احمر خوزستان از امدادرسانی به بیش از هفت هزار نفر آسیب‌دیده از زلزله اندیکا در قالب توزیع اقلام زیستی، غذایی و بهداشتی خبر داد.

۹ نفر در پرونده فساد در شرکت عمران صدرا بازداشت شدند

 ۹ نفر در پرونده فساد در شرکت عمران صدرا بازداشت شدند
2021-10-23T13:15:58+03:30
گروه استان‌ها - معاون دادستان و سرپرست دادسرای جنایی شیراز  از ورود روند تحقیقات پرونده فساد در شرکت عمران صدرا  به مراحل جدید پس از دستگیری متهما...

خطر پیک ششم کرونا بیخ گوش لرستان/ ۴۹۰ بیمار بستری هستند

خطر پیک ششم کرونا بیخ گوش لرستان/ ۴۹۰ بیمار بستری هستند
2021-10-23T12:56:00+03:30
خرم‌آباد- دبیر ستاد مبارزه با کرونای دانشگاه علوم پزشکی لرستان با اشاره به احتمال شروع پیک ششم کرونا در این استان، گفت: در حال حاضر ۴۹۰ بیمار کرونایی در مراک...
X فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)