میرنیوز

بسط مفهوم فعل اخلاقی در دوران کرونا/دیگری دوزخ ما نیست

بسط مفهوم فعل اخلاقی در دوران کرونا/دیگری دوزخ ما نیست 2020-09-16T08:12:18+04:30

به گزارش خبرنگار مهر، متن زیر یادداشتی از شمس الملوک مصطفوی، دانشیار فلسفه دانشگاه آزاد و رئیس گروه فلسفه هنر فرهنگستان هنر است که در خصوص پیامدهای ویروس کرونا نگاشته شده است.

جهان در حال حاضر و در عصر جهانی‌شدن، به علت پیشرفت‌های شگفت‌انگیز تکنولوژی‌های رسانه‌ای و ارتباطی، به یک کل به‌هم پیوسته و یک‌پارچه تبدیل شده است. اینک با تغییر وضعیت‌های زمانی و مکانی، ارتباطات متقابل و سرعت عمل اجتماعی، «سرزمین» معنای سنتی خود را از دست داده و دیگر وجود مرزهای جغرافیایی و فرهنگی قادر نیست از نفوذ دنیای بیرون به درون خانه و جامعه جلوگیری کند و لذا هر مشکل و یا رخدادی در هر نقطه‌ای از جهان می‌تواند سایر مناطق را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین نیاز به تعریف جدید واژه‌هایی چون مسئولیت، تعهد، ارتباط، دیگری و… ضرورتی انکارناپذیر دارد.

بیماری ویروسی جدید منسوب به کرونا و نحوۀ سرایت و گسترش آن، نمونۀ عینی و روشنی است از وضعیت پیچیده «هم‌جواری»، یعنی نزدیکی فزایندۀ جهانیان با یکدیگر و تبعات آن در عصر جهانی‌شدن.
یک فرد بیمار می‌تواند ناقل بیماری به دیگرانی باشد که هیچ آشنایی و ارتباط خاصی با او ندارند و آن دیگران نیز می‌توانند کسان دیگری را مبتلا کنند بدون آنکه خود نشانه‌ای از بیماری داشته باشند. و چون به واسطۀ امکانات حمل و نقل آسان و سریع مردم در سرتاسر جهان با یکدیگر در ارتباط‌اند، همۀ کشورها آلوده می‌شوند و مسئلۀ یک جامعه به مسئلۀ همۀ جوامع بشری تبدیل می‌شود.

این پدیده جدید، پیامدها و آموزش‌های متعدد و جدیدی دارد که بعضاً بسیار در خور تأمل بوده و می‌تواند درس‌آموز باشد. از جمله یکی از مهم‌ترین پیامدهای درخور تأمل آن، بسط مفهوم فعل اخلاقی است زیرا در چنین وضعیتی دایرۀ مصادیق فعل اخلاقی از محدودۀ رفتارهایی که صرفاً محیط زندگی فردی و یا حداکثر اجتماعی خود فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد، فراتر می‌رود و «مسئولیت» در قبال عمل فردی، معنای جدیدی به خود می گیرد. چراکه تصمیم یک فرد برای مراقبت و یا عدم مراقبت از سلامتی خودش، در واقع تصمیمی است که به یک معنا برای سلامتی و یا عدم سلامتی همۀ مردم در سرتاسر عالم اتخاذ می‌کند؛ یک فرد بیمار می‌تواند کل جامعه را بیمار کند و یک جامعۀ بیمار، دیگر جوامع را.

شاید بتوان قاعدۀ طلایی اخلاق را که در کانت تفسیری عقلانی پیدا کرده است به‌صورت انضمامی و عملی بازشناخت بدین معنا که یک فرد با انتخاب بیماری برای خود (به دلیل بی‌توجهی و عدم مراقبت‌های بهداشتی)، عملاً بیماری را برای همۀ مردم برمی‌گزیند چراکه تصمیم وی از دایرۀ اثرگذاری شخصی بسیار فراتر می‌رود و ابعاد گسترده و جهانی پیدا می‌کند. بی‌شک مسئولیت اخلاقی چنین تصمیمی و نیز تبعات آن با معیارهای رایج مسئولیت‌پذیری و سنجش فعل اخلاقی تفاوتی بنیادین پیدا می‌کند.

پیامد دیگر بیماری نوظهور «کرونا» با قابلیت گسترش و انتقال پیچیده و عجیبی که دارد، آن هم در زمانه‌ای که پیشرفت‌های علمی مرتبط با شناخت و درمان بیماری‌ها، در اوج است، این است که نشان می‌دهد بشر هیچ گاه نمی‌تواند مدعی شود که نسبت به تمامی خطرات پیرامون خود آگاه بوده و راه‌های مقابله با آن‌ها را یافته است. شواهد متعددی در تاریخ دهه‌های اخیر، یعنی اوج پیشرفت‌های علمیِ پزشکی و بیولوژیک، دال بر این مدعاست که علم همیشه در اوج غرور و تبختر خود با مشکلاتی روبه‌رو شده که با صرف مدت‌ها تلاش و توان مضاعف و قربانیان بسیار موفق به غلبه بر آنها گشته است. این سخن به‌معنای کم‌ارزش شمردن پژوهش‌های علمی نیست زیرا به‌واسطۀ همین تلاش‌ها و پژوهش‌هاست که نهایتاً راه‌حل‌ها یافت می‌شوند و این‌گونه خطرات رفع می‌گردند، بلکه این سخن بدین معناست که نظام هستی بسیار پیچیده‌تر از آن است که زمانی بشر بتواند مدعی شود از اسرار بسیار نهفته در هزارتوی عالم، سر در آورده و همۀ معماهای آن را گشوده است.

کرونا به ما می‌آموزد که جهان قوانینی دارد که کشف و به خدمت گرفتنشان کار علم است و ترس‌هایی دارد که مواجهه و غلبه بر آنها کار دین است (البته مرادم از دین نه شریعتی خاص بلکه کلیۀ راه‌های معنوی اتصال به ماوراء است که دین به‌معنای خاص هم می‌تواند مصداقی از آن باشد). لذا علم و دین که در اصل هر دو به ساحت یک حقیقت کلی تعلق دارند، برای بقای آدمی به‌خصوص در عصر مخاطرات بی حد و حصر و پیش‌بینی‌ناپذیر عصر جهانی شدن، به یکدیگر نیاز دارند. آنچه دین بر عهده دارد مکمل چیزی است که علم متکفل انجام آن است و بالعکس. برای مثال در شرایط کرونایی امروز علم می‌گوید چگونه در مقابل آسیب‌های جسمی ناشی از بیماری از خود محافظت کنیم و دین به ما می‌آموزد که چگونه آرامش خود را در قبال ترس و وحشت ناشی از شرایط بحرانی فعلی، حفظ کنیم. و لذا همان‌طور که جسم و روح برای حفظ سلامت خود به یکدیگر نیازمند و وابسته‌اند، علم و دین هم برای سامان دادن به یک زندگی مطلوب برای آدمی، به یکدیگر احتیاج دارند.

همچنین کرونا به ما می‌آموزد که برخلاف نظر امثال سارتر دیگری دوزخ ما نیست بلکه می‌تواند صرف‌نظر از ملیت، مذهب و فرهنگ متفاوت، ناجی ما باشد کما اینکه بدون حضور و وجود دیگری، توان مقابله و مواجهه و حل بسیاری از بحران‌ها، به‌خصوص بحران‌های زیست محیطی فراروی آدمی، امکان‌پذیر نیست. نباید فراموش کرد که انسان‌ها برای دوام و بقای خود بر روی کرۀ زمین، اولاً به ارتباط متقابل عاطفی با یکدیگر نیاز دارند. کما اینکه قرنطیۀ کرونایی و قطع ارتباط نسبی مردم با یکدیگر، خلا بزرگی در روابط عاطفی افراد خانواده و آحاد جامعه ایجاد کرده است که علاوه بر پیامدهای منفی کوتاه مدت، می‌تواند آسیب‌های روحی و روانی بسیاری را در دراز مدت به‌دنبال داشته باشد. ثانیاً حل‌وفصل چنین بحرانی جز با همکاری همه‌جانبه فکری و علمی و فنی و… همۀ دست‌اندرکاران امور مربوطه و حتی مردم عادی با یکدیگر امکان‌پذیر نیست.

سخن آخر اینکه اصولاً مواجهۀ معقول و منطقی و نتیجه‌بخش با مشکلاتی که بشر در جهان کنونی با آن‌ها رودرروست، اعم از بیماری، فقر، نابرابری، افسردگی، پوچی، بحران های هویت و معنا و… گفتمان‌ها متعددی را می‌طلبد که خود نیاز به همفکری همۀ پژوهشگران در همۀ حوزه‌های علوم، اعم از علوم انسانی، علوم تجربی و… دارد.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار فرهنگی

هرگونه تجمع و راهپیمایی به سمت مرزها ممنوع است

هرگونه تجمع و راهپیمایی به سمت مرزها ممنوع است
2020-09-28T15:52:17+03:30
ستاد مرکزی اربعین حسینی اعلام کرد: تمامی مرزهای کشور با عراق مسدود بوده و هرگونه تجمع و راهپیمایی به سمت مرزها و اماکن مقدسه ممنوع است.

کلیه مرزهای کشور با عراق مسدود است/ممنوعیت حرکت به سمت مرزها

کلیه مرزهای کشور با عراق مسدود است/ممنوعیت حرکت به سمت مرزها
2020-09-28T15:38:57+03:30
ستاد مرکزی اربعین حسینی در اطلاعیه شماره ۴ خود اعلام کرد که کماکان کلیه مرزهای کشور با عراق مسدود بوده و هرگونه تجمع و راهپیمایی به سمت مرزها و یا اماکن مقدس...

نوشتن از جنگ برای کودکان مثل واکسن است/ چرا داستان‌نویسی دفاع مقدس کمرنگ است؟

 نوشتن از جنگ برای کودکان مثل واکسن است/ چرا داستان‌نویسی دفاع مقدس کمرنگ است؟
2020-09-28T15:18:58+03:30
مهناز فتاحی از معدود نویسندگانی است که در این سال‌ها در کتاب‌هایش به موضوع جنگ برای کودکان پرداخته است. او می‌گوید گفتن از جنگ برای کودکان مانند واکسن است.

مستند «پرده گشا، رازنما» از شبکه چهار سیما پخش می‌شود

مستند «پرده گشا، رازنما» از شبکه چهار سیما پخش می‌شود
2020-09-28T14:58:59+03:30
مستند «پرده گشا، رازنما» از مجموعه «حکایت دل» دوشنبه ۷ مهرماه ساعت ۲۱ از شبکه چهار سیما بازپخش می شود.

حسینی ها در بلاها نباید رضایت خود را از خدا از دست بدهند

حسینی ها در بلاها نباید رضایت خود را از خدا از دست بدهند
2020-09-28T14:58:58+03:30
حجت الاسلام ریاضت گفت: حسینی ها در بلاها نباید رضایت خود را از خدا از دست بدهند. باید راضی به حکم و قضای خداوند باشیم.

شماره ۸۴ ماهنامه حلقه‌وصل منتشر شد

شماره ۸۴ ماهنامه حلقه‌وصل منتشر شد
2020-09-28T14:18:58+03:30
شماره ۸۴ ماهنامه حلقه‌‎وصل به مدیرمسئولی و سردبیری صادق یزدانی با محوریت موضوع «پیاده‌روی اربعین» منتشر شد.

سردار سلامی: تدابیر رهبر انقلاب آرزوهای دشمن را به هم ریخت

 سردار سلامی: تدابیر رهبر انقلاب آرزوهای دشمن را به هم ریخت
2020-09-28T13:58:58+03:30
فرمانده کل سپاه گفت: کسی که از مرگ نترسد هیچکس بر او غالب نمی‌شود و جاری شدن تدبیر بر اثر شجاعت است.

آغاز خدمات رسانی به زائران اربعین از سوی آستان مقدس علوی

آغاز خدمات رسانی به زائران اربعین از سوی آستان مقدس علوی
2020-09-28T13:25:38+03:30
آستان مقدس علوی در نجف اشرف استقبال از زائران اربعین امام حسین(ع) را که به سمت کربلا در حرکت هستند، آغاز کرد.

شماره ۸۴ ماهنامه حلقه ‌وصل منتشر شد

شماره ۸۴ ماهنامه حلقه ‌وصل منتشر شد
2020-09-28T13:12:18+03:30
شماره ۸۴ ماهنامه حلقه ‎وصل به مدیرمسئولی و سردبیری صادق یزدانی با محوریت موضوع «پیاده روی اربعین» منتشر شد.

بزرگداشت روز مولانا در لبنان/ واکاوی برداشت‌های قرآنی در مثنوی

بزرگداشت روز مولانا در لبنان/ واکاوی برداشت‌های قرآنی در مثنوی
2020-09-28T12:58:59+03:30
وبینار «تصوف و عرفان در ادبیات فارسی و ادبیات عرب» به مناسبت سالروز گرامیداشت شاعر و عارف بزرگ، مولانا جلال‌الدین رومی در لبنان برگزار می‌شود.

سرنوشت سینماگران دفاع مقدس، از آنان که کوچ کردند تا آنان که ناشناخته ماندند

 سرنوشت سینماگران دفاع مقدس، از آنان که کوچ کردند تا آنان که ناشناخته ماندند
2020-09-28T13:05:54+03:30
سینمای دفاع مقدس از آغاز مسیر خود تا امروز شاهد سازندگان مختلفی است که یا دست تقدیر آنان را از صفحه هنر و سینمای ایران پاک کرده است یا دست سیاستگذاران و دول...

شهید طهرانی مقدم و پشتیبانی خمپاره‌ها در دفاع مقدس/ کشف حسن باقری در جبهه چه بود؟

 شهید طهرانی مقدم و پشتیبانی خمپاره‌ها در دفاع مقدس/ کشف حسن باقری در جبهه چه بود؟
2020-09-28T13:05:54+03:30
بعد حسن باقری، حسن مقدم مثل مرغ سرکنده آرام و قرار نداشت. اشک‌هایی که توی تمام عمرش به ندرت کسی آن‌ها را دیده بود، می‌آمدند و روی صورتش و مدام می‌گفت: «...

وبینارآیت ‎الله تسخیری،فقیه گفتمان ودنیاگرد وحدت‌جو برگزار می‌شود

وبینارآیت ‎الله تسخیری،فقیه گفتمان ودنیاگرد وحدت‌جو برگزار می‌شود
2020-09-28T12:32:17+03:30
وبینار «آیت ‎الله تسخیری، فقیه گفتمان و دنیاگرد وحدت‌جو» (۹ مهرماه) به همت رایزنی فرهنگی ایران در لبنان برگزار می‌شود.

با کاروان حسینی تا اربعین| امتی که در دشمنی با آل‌ کساء از هیچ دریغ نکردند

 با کاروان حسینی تا اربعین| امتی که در دشمنی با آل‌ کساء از هیچ دریغ نکردند
2020-09-28T12:25:39+03:30
۳ ماه از رحلت رسول خدا نگذشته بود که فاطمه دختر نبی، به شهادت از دنیا رفت، دیری نگذشت که علی، وصی و داماد نبی، همسر فاطمه، به تیغ تحجر به شهادت رسید، اندکی ...

مدیر شبکه ورزش تغییر کرد

 مدیر شبکه ورزش تغییر کرد
2020-09-28T12:25:39+03:30
روابط عمومی سیما تأیید کرد: سینا معتضدی به عنوان سرپرست شبکه ورزش انتخاب شد.

سردار نائینی: هدف اصلی مراسم "یادها و نام‌ها" تجلیل از قهرمانان ملی است

 سردار نائینی: هدف اصلی مراسم "یادها و نام‌ها" تجلیل از قهرمانان ملی است
2020-09-28T11:18:58+03:30
رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس گفت: سعی کرده‌ایم در مراحل سازمان‌دهی، احیاء و گویا سازی اسناد سرعت عمل ببخشیم و همچنین در ارائه خدمات اسنادی به پژوهشگر...

فروش «تنت» در آمریکا ضعیف است

 فروش «تنت» در آمریکا ضعیف است
2020-09-28T11:18:58+03:30
فیلم تازه نولان از میان ۲ هزار و ۸۵۰ سالن سینمای آمریکا در چهارمین هفته اکرانش، ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار فروش داشت که در مجموع، فروش این فیلم در داخل آمریکا...

فراخوان حمایت از پایان‌نامه‌های دانشجویی اعلام شد

فراخوان حمایت از پایان‌نامه‌های دانشجویی اعلام شد
2020-09-28T10:45:37+03:30
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در نظر دارد بخشی از موضوعات پژوهشی مورد نیاز خود را در قالب حمایت از پایان‌نامه‌های دوره‌های دکتری و کارشناسی ارشد، عملیاتی و ...

مراسم تجلیل از راویان مقاومت برگزار شد/ ثبت تاریخی و روایت فداکاری رزمندگان بر عهده هنرمندان است

 مراسم تجلیل از راویان مقاومت برگزار شد/ ثبت تاریخی و روایت فداکاری رزمندگان بر عهده هنرمندان است
2020-09-28T10:52:26+03:30
حمید نیلی در مراسم تجلیل از «راویان مقاومت» گفت: همان‌گونه که رزمندگان در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل سلحشورانه جنگیدند، هنرمندان نیز وظیفه ‌دارند ...

بررسی قانونی اختلاف بین ارشاد و صداوسیما/ کدام یک فرمانده نمایش‌خانگی‌اند؟

 بررسی قانونی اختلاف بین ارشاد و صداوسیما/ کدام یک فرمانده نمایش‌خانگی‌اند؟
2020-09-28T10:52:26+03:30
نمایش‌خانگی خشونت را با نمایشِ خودکشی علنی می‌کند، ابتذال را در سایه عشق‌های مثلثی به تصویر می‌کشد اما به جای عذرخواهی به «آش خورده و کام سوخته» م...

پروانه معصومی: انتقاد دارم که بازیگران زنِ میانسال را نمی‌بینند/ واقعاً خیلی‌ها از نقشِ زنان در جبهه بی‌اطلاع‌اند

 پروانه معصومی: انتقاد دارم که بازیگران زنِ میانسال را نمی‌بینند/ واقعاً خیلی‌ها از نقشِ زنان در جبهه بی‌اطلاع‌اند
2020-09-28T10:38:58+03:30
بازیگر سینما و تلویزیون اعتقاد دارد که همیشه جای پرداختن به نقش زنان در دفاع مقدس خالی بوده است و باید بیشتر از حضور زنان در جبهه و جنگ گفت. متأسفانه خیلی ک...

جزئیات حمایت وزارت ارشاد از ۸۳۹ مؤسسه قرآنی آسیب‌دیده از کرونا

 جزئیات حمایت وزارت ارشاد از ۸۳۹ مؤسسه قرآنی آسیب‌دیده از کرونا
2020-09-28T10:25:37+03:30
معاونت قرآن و عترت وزارت ارشاد از ۸۳۹ مؤسسه قرآنی آسیب‌دیده از ویروس منحوس کرونا حمایت کرد.

حمید لولایی شخصیت اصلی سریال "ویلا" شد/ "بی‌همگان" تلویزیون جلوی دوربین نرفت!

 حمید لولایی شخصیت اصلی سریال "ویلا" شد/ "بی‌همگان" تلویزیون جلوی دوربین نرفت!
2020-09-28T10:25:37+03:30
سریال تلویزیونی "ویلا" مهران مهام در حالی آغاز شده و بازیگرانش یکی پس از دیگری انتخاب می‌شوند که هنوز "بی‌همگان" در نوبت تولید باقی ماند...

سرهنگ محمدمهدی کتیبه درگذشت

 سرهنگ محمدمهدی کتیبه درگذشت
2020-09-28T09:58:58+03:30
سرهنگ محمدمهدی کتیبه، از بازماندگان انفجار دفتر نخست‌وزیری در حادثه هشتم شهریورماه به همرزمان شهیدش پیوست.

سرهنگی: در دوران طلایی و بلوغ خاطره‌نگاری هستیم

 سرهنگی: در دوران طلایی و بلوغ خاطره‌نگاری هستیم
2020-09-28T09:45:44+03:30
مدیر دفتر ادبیات مقاومت و پایداری حوزه هنری گفت: ادبیات جنگ با شلیک نخستین گلوله شلیک خواهد شد. خوشبختانه اکنون در دوران طلایی خاطره‌گویی هستیم .

چله عزت| دلنوشته «حاج قاسم» در مورد آزادسازی «فاو»

 چله عزت| دلنوشته «حاج قاسم» در مورد آزادسازی «فاو»
2020-09-28T09:45:44+03:30
در قرارگاه عملیاتی لشکر ۴۱ ثارالله دو نفری (حقیر جامانده از کاروان) با حاج قاسم سلیمانی نشسته بودیم، دیدم دفتر خاطراتش را برداشت و مشغول نوشتن شد.

دومین مراسم «یادها و نام‌ها» با حضور فرمانده کل سپاه برگزار شد

 دومین مراسم «یادها و نام‌ها» با حضور فرمانده کل سپاه برگزار شد
2020-09-28T09:32:37+03:30
مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس همزمان با چهلمین سالگرد گرامیداشت دفاع مقدس، دومین مراسم «یادها و نام‌ها» را برگزار می‌کند.

"نوروز رنگی" بعد از ماه صفر کلید می‌خورد/ بازیگران مشغولِ دورخوانی

 "نوروز رنگی" بعد از ماه صفر کلید می‌خورد/ بازیگران مشغولِ دورخوانی
2020-09-28T09:32:37+03:30
علی مسعودی کارگردان سریال نوروزی تلویزیون اعلام کرد که نگارش فیلمنامه سریال "نوروز رنگی" به پایان رسیده و بازیگران مشغولِ دورخوانی‌اند. تمام تلاش‌...

خوزستان و جزایر سه‌گانه هدیه سلطنت‌طلبان به صدام برای ادامه حکومت پهلوی بود/ چه کسی صدیق بن یحیی را ترور کرد؟

 خوزستان و جزایر سه‌گانه هدیه سلطنت‌طلبان به صدام برای ادامه حکومت پهلوی بود/ چه کسی صدیق بن یحیی را ترور کرد؟
2020-09-28T09:32:37+03:30
کارگردان مستند «کلاشینکف‌های آمریکایی» از اسنادی صحبت می‌کند که نشان می‌دهد فرح دیبا و تیمور بختیار، خوزستان و جزایر سه‌گانه را در ازای حکومت شاهز...

ویژه برنامه چهل چراغ در جوار مقبره الشهدای بوستان کوکب

ویژه برنامه چهل چراغ در جوار مقبره الشهدای بوستان کوکب
2020-09-28T08:58:57+03:30
فرهنگسرای رویش ویژه برنامه چهل چراغ را در جوار مقبره الشهدای بوستان کوکب روز سه شنبه ۸ مهرماه برگزار می‌کند.