میرنیوز

آنچه بر سر تاریخ وقف در طهران آمد

آنچه بر سر تاریخ وقف در طهران آمد 2023-09-11T11:50:12+03:30

خبرگزاری مهر _ گروه جامعه؛ بنابر اسناد تاریخی در ایران، دیوان اوقاف در نیمه دوم سده چهارم هجری قمری به وجود آمد و با تأسیس آن، دولت‌ها کاملاً در وقف دخالت و قسمتی از مخارج دولت‌ها از درآمد اوقاف تأمین می شده است.

در دوران سلجوقیان و در زمان سلطنت آلب ارسلان و ملک شاه که خواجه نظام الملک وزارت آنها را بر عهده داشت، موقوفاتی به خصوص در احداث مدارس «نظامیه ها» وجود داشت که به ۶۰ هزار دینار می‌رسید.

در دوره ایلخانان مغول هم که املاک و زمین‌های وقفی بسیاری را ایلخانان تصرف کردند، موقوفات از پرداخت مالیات معاف بودند و پولی به دیوان نمی‌پرداختند و حق وصول همه حقوق دیوان به متولیان موقوفه منتقل می‌شد؛ اما دیوان موقوفات بر این اموال نظارت می‌کرد. این دیوان در زمان سامانیان و دولت هلاکوییان نیز وجود داشت.

پادشاهان صفویه اموال خود را وقف بقاع متبرک شیعه و از همه بیشتر آستان امام رضا (ع) در مشهد و خواهرش حضرت معصومه (س) در قم کردند

بنابر منابع تاریخی، سیاحت نامه‌ها و کتاب‌های دوره صفویه در هیچ دوره‌ای از تاریخ شاهد وجود موقوفاتی به گستردگی این دوره نبوده ایم. پادشاهان صفویه اموال خود را وقف بقاع متبرک شیعه و از همه بیشتر آستان امام رضا (ع) در مشهد و خواهرش حضرت معصومه (س) در قم کردند.

اوقاف و موقوفات از زمان انقراض صفویه به بعد افول کرد، چون دستور نادرشاه در غصب موقوفات در روحیه مؤمنین و مردم اثر بدی گذاشت و توجه مردم را به وقف کم کرد. به همین دلیل موقوفات تا انقراض سلسله زندیه هیچ وقت سر و سامان نگرفت. در دوره قاجار به دلیل ثبات نسبی و تقلید عمومی از دوره صفوی و قوت سنت‌های بر جای مانده از آن دوران، وقف رواج گرفت.

از زمان پهلوی اول به دلیل آن که بسیاری از متولیان وقف از میان علما بودند، برای محدود کردن قدرت سیاسی آنها، به گونه‌ای عمل شد که این اموال و طبعاً این قدرت اقتصادی از دست آنها خارج شود. بعداً هم در جریان اصلاحات اراضی بسیاری از زمین‌های وقفی به ملکیت افراد در آمد که البته پس از انقلاب با تاکید رهبر انقلاب بر بازگرداندن آنها به حالت وقفی و مصوبه مجلس در این زمینه، بسیاری از این زمین‌ها دوباره حالت وقفی خود را به دست آوردند.

این اتفاقات در طول تاریخ وقف در دارالخلافه تهران؛ در کتابی با عنوان واقفان دارالخلافه نوشته بهزاد یعقوبی شرح داده شده است.

احمد مسجد جامعی پژوهشگر فرهنگی در سرآغاز این کتاب ضمن پرداختن به مقوله وقف نوشته: در این کتاب برای اولین بار اسناد ارزشمندی از واقفان و موقوفات دارالخلافه و شرح احوال و زندگی آنها ارائه شده است که مربوط به بیش از یک هزار و نفر از خیرین گروههای مختلف سیاسی و اجتماعی است که نزدیک به چهار قرن موفق به این امر خیر شده اند.

مرحوم سید عبدالله انوار پژوهشگر برجسته تهران نیز در دیباچه آن به دو اتفاق اشاره کرد و نوشت: یک کار چشم گیر کتاب این است که تعدادی از موقوفات دارالخلافه را که در تهران است مشخص کرده و این تبیینی است از یک امر اقتصادی دارالخلافه و چون این موقوفات بیشتر در دوره قاجار اتفاق افتاده است، اهل تحقیق می‌دانند دسترسی به آنها با چه موانعی همراه است. کار مهم‌تر در اینجا معرفی واقفان است. نویسنده، یک تاریخ رجال نگاشته است و این خود بسیار مؤثر در تحقیق در موارد غیر وقف است.

در این کتاب زندگی بسیاری از واقفان به شرح آمده که کمتر نوشته‌ای درباره آنها در دست است. مثلاً زندگی امینه اقدس، صیغه سوگولی ناصرالدین شاه از روز بردگی در حرمسرا شروع می‌شود و به صورت بالاترین زن روز در می‌آید و مورد نظر ناصرالدین شاه می‌شود و یا بازگشایی زن دیگر ناصرالدین شاه که آن هم در اثر فهم بالایش، یکی از برجسته‌ترین زن‌های حرمسرا شد و ناصرالدین شاه در خیلی موارد به رأی او حکومت می‌کرد. توضیح زندگی آنها در کشوری که زن‌ها جز در حرمسرا در محل دیگر نباید نام و نشان آنها بیاید، اهالی تحقیق می‌دانند چه کار مشکلی است.

معرفی واقفان و رقبات آنها

این کتاب مشتمل بر سه بخش است که بخش اول اختصاص به واقفانی دارد که جزو سیاسیون و تاجرها و رجال به نام زمان خود بودند. بخش دوم مختص به واقفان ماندگار است که از اغلب آنها شرح حالی در دسترس نیست. در این بخش نام واقفان طبق نام ذکر شده و القابشان در وقف‌نامه به همراه نیت و تاریخ به صورت جدول ذکر شده است. البته در برخی اسناد وقفی نام برخی از آنها مشخص نیست و به جای نام واقف، محلی که وقف به آن تعلق دارد ذکر شده است.

همچنین به دلیل گستردگی موقوفات و رقبات این واقفان، امکان ذکر آنها در این جدول مسیر نبوده و قرار است در جلد دوم این کتاب رقباب و موقوفات محدوده دارالخلافه به صورت تفکیک شده معرفی شوند. بخش سوم کتاب هم به وقف‌نامه‌ها اختصاص دارد که می‌تواند برای دانش پژوهان و دوست داران حوزه وقف دارای اهمیت باشد.

بهزاد یعقوبی درباره کتاب واقفان دارالخلافه می‌گوید: یکی از دل مشغولی‌های من این بود که چرا کسبه بازار و مردمی که روزانه به بازار رفت و آمد می‌کنند، شناختی نسبت به آن ندارند. به همین دلیل از سال ۹۱ که عضو هیأت امنای بازار و پس از آن مشاور و نماینده اداره اوقاف و امور خیریه ناحیه ۳ شدم به فکر تأسیس مؤسسه فرهنگی میراث باستان افتادم که رویکرد شناسایی و حفظ و معرفی این افراد و گنجینه‌های آنها به عموم مردم و بازاری‌ها افتادم.

آنچه بر سر تاریخ وقف در طهران آمد

وی ادامه می‌دهد: بعد از آن کارم را با مطالعه و پژوهش پیرامون موضوعات گوناگون به ویژه وقف ادامه دادم که جایگاهی ویژه از نظر مذهبی و تاریخی و میراثی با بازار دارد. چون موقوفات بزرگ و با ارزشی در محدوده دارالخلافه و بازار هست. بخشی از این مطالعات به مطالعه امامزاده‌های دارالخلافه تهران اختصاص دارد. سال ۹۴ کتاب امامزاده‌های دارالخلافه منتشر شد.

یعقوبی می‌گوید: بعد از آن چون دارالخلافه هویتی کهن دارد و میراثی گرانبهاست و پیوند عمیقی با وقف داشته و دارد تحقیق و پژوهش در باب واقفان را آغاز و حدود موقوفات را مکتوب کردم و تلاش بر این بود که تمام واقفان و و موقوفات آنها را احتساب و نام آنها به درستی ذکر شود ولی با توجه به موجود نبودن تمام وقف نامه‌ها و پاره‌ای مشکلات ممکن است برخی موقوفات از قلم افتاده باشد. برخی از واقفان با نام اشهر در کتاب آمده‌اند و برخی موقوفات به سیب از بین رفتن وقف‌نامه و یا استعلام از ثبت با پلاک یا با نام مسجد یا بقاع متبرکه یا سقاخانه و تکیه در این کتاب ذکر شده اند.

این کتاب توسط انتشارات دارالخلافه منتشر شده و یعقوبی در اولین کافه کتابخانه درالخلافه آن را به صورت رایگان برای مطالعه در اختیار پژوهشگران قرار داده است.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار اجتماعی

زائران حج بدون چمدان وارد مکه شدند

 زائران حج بدون چمدان وارد مکه شدند
2024-05-19T22:58:33+03:30
زائران حج تمتع از شب گذشته پس از ۵ روز اقامت در مدینه، با قطار سریع‌السیر و بدون چمدان عازم مکه مکرمه شدند.

دعا برای سلامتی رئیس‌جمهور و هیئت همراه در مدینه منوره

 دعا برای سلامتی رئیس‌جمهور و هیئت همراه در مدینه منوره
2024-05-19T22:58:29+03:30
گروهی از زائران ایرانی که هم‌اکنون در مدینه منوره حضور دارند برای سلامتی رئیس‌جمهور و هیئت همراه دعا کردند.

آخرین جزئیات اعلامی سانحه هلیکوپتر رئیس‌جمهور توسط هلال‌احمر

 آخرین جزئیات اعلامی سانحه هلیکوپتر رئیس‌جمهور توسط هلال‌احمر
2024-05-19T22:58:28+03:30
دبیرکل جمعیت هلال‌احمر با اعلام این مطب که امیدواریم تا دقایقی دیگر خبر خوبی دریافت کنیم، گفت تاکنون ۴۸ تیم واکنش سریع در منطقه حاضر شده‌اند.

از زمین تا کهکشان؛ سفری با تلسکوپ در تهران

 از زمین تا کهکشان؛ سفری با تلسکوپ در تهران
2024-05-19T20:58:45+03:30
رویداد "شبی با ستارگان" به مناسبت هفته جهانی نجوم، با هدف ترویج علم و به همت جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان در سطح شهر تهران و با حضور کارشنا...

استمرار حضور عمره‌گزاران ایرانی در عربستان بعد از موسم حج

 استمرار حضور عمره‌گزاران ایرانی در عربستان بعد از موسم حج
2024-05-19T20:58:44+03:30
سفیر کشورمان در عربستان ابراز امیدواری کرد که بعد از پایان عملیات حج ۱۴۰۳، شاهد استمرار حضور عمره‌گزاران ایرانی در عربستان باشیم.

دلایل کاهش نگران‌کننده موالید و ازدواج در کشور/ چاره چیست؟

 دلایل کاهش نگران‌کننده موالید و ازدواج در کشور/ چاره چیست؟
2024-05-19T20:58:43+03:30
بررسی‌ها نشان می‌دهد که روند رشد جمعیت و ازدواج طی سال‌های اخیر به شدت نزولی بوده است؛ با وجود این کارشناسان می‌گویند که مردم دوست دارند که بیش از دو فرزند ...

فن بازار شیراز؛ دروازه ورود ۲۰۰ شرکت به دنیای دانش‌بنیان‌ها

 فن بازار شیراز؛ دروازه ورود ۲۰۰ شرکت به دنیای دانش‌بنیان‌ها
2024-05-19T20:58:42+03:30
رئیس هیئت مدیره کارگزار فن بازار منطقه‌ای استان فارس گفت: با تلاش‌های انجام شده، بیش از ۲۰۰ شرکت از طریق فن بازار شیراز به فرآیند دانش‌بنیان شدن ورود پیدا ک...

بازداشت مالخران یک پاساژ موبایل‌فروشی در تهران

 بازداشت مالخران یک پاساژ موبایل‌فروشی در تهران
2024-05-19T20:58:42+03:30
رئیس پلیس آگاهی پایتخت از دستگیری ۷ متصدی یک مغازه که مالخری تلفن‌های همراه می‌پرداختند خبر داد و گفت: در این عملیات پلیسی ۴۵ مال‌باخته شناسایی شدند.

ماجرای قطع ۸۱۲ درخت در بوستان چیتگر و شکار سنجاب چیست؟

 ماجرای قطع ۸۱۲ درخت در بوستان چیتگر و شکار سنجاب چیست؟
2024-05-19T20:58:41+03:30
معاون خدمات شهرداری و محیط زیست شهرداری منطقه ۲۲ درباره قطع ۸۱۲ درخت در بوستان چیتگر و موضوع شکار سنجاب در این بوستان توضیح داد.

چالش امتحانات نهایی و استرس مضاعف میلیون‌ها دانش‌آموز

 چالش امتحانات نهایی و استرس مضاعف میلیون‌ها دانش‌آموز
2024-05-19T20:58:40+03:30
در حالی که امسال برای نخستین بار امتحانات نهایی در سه پایه دوره متوسطه دوم برگزار خواهد شد اما در گام‌های ابتدایی آن، چالش‌ها و مشکلات موجب سردرگمی و استرس ...

دستگیری قاتل پس از ۲۰ سال زندگی مخفیانه در سوئد

 دستگیری قاتل پس از ۲۰ سال زندگی مخفیانه در سوئد
2024-05-19T20:58:40+03:30
مرد جوانی که ۲۰ سال قبل همسر خود را به قتل رسانده و مخفیانه به سوئد فرار کرده بود، پس از ۲۰ سال به ایران بازگشت و در فرودگاه توسط کارآگاهان اداره دهم پلیس آ...

سفر به جنوب؛ حکایت تویوتای هیبرید توقیفی و لنج و گیتار!

 سفر به جنوب؛ حکایت تویوتای هیبرید توقیفی و لنج و گیتار!
2024-05-19T20:58:39+03:30
ما هم میهمان جنوبی‌ها بودیم؛ در استان هرمزگان و بندرعباس، همراه با گروهی ۲۸ نفره از خبرنگاران و گرمای جنوب و گرمی جنوبی‌ها را همراه با قهوه عربی و چای کِرَک...

اعزام ۸ آمبولانس به محل سانحه بالگرد حامل رئیس جمهور

 اعزام ۸ آمبولانس به محل سانحه بالگرد حامل رئیس جمهور
2024-05-19T20:58:37+03:30
سخنگوی سازمان اورژانس کشور با بیان این که به دلیل مه شدید، ادامه عملیات هوایی ممکن نبود، گفت: هشت دستگاه آمبولانس اورژانس تبریز راهی محل سانحه شده‌اند.

اعزام پهپادهای هلال احمر به محل سانحه بالگرد رئیس جمهور

 اعزام پهپادهای هلال احمر به محل سانحه بالگرد رئیس جمهور
2024-05-19T20:58:37+03:30
رئیس سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر از اعزام پهپادهای هلال احمر به محل سانحه بالگرد رئیس جمهور خبر داد.

همه امکانات درمانی در محل سانحه مستقر شده است

 همه امکانات درمانی در محل سانحه مستقر شده است
2024-05-19T20:58:36+03:30
وزیر بهداشت با بیان این که به دلیل آن که منطقه شدیداً مه‌آلود است امکان جست‌و‌جو سخت است، گفت: ما همه امکانات درمانی را در منطقه مستقر کرده‌ایم.

هشدار دادستانی نسبت انتشار اخبار دروغ درباره سانحه امروز

 هشدار دادستانی نسبت انتشار اخبار دروغ درباره سانحه امروز
2024-05-19T20:58:36+03:30
دادستانی تهران با ورود به موضوع تولید محتوای کذب درباره وقوع حادثه برای هلیکوپتر رئیس‌جمهور، طی ساعات گذشته به تعدادی از افرادی که تشویش اذهان عمومی کرده بو...

حضور یگان‌های ویژه پلیس در منطقه سانحه بالگرد رئیس‌جمهور

 حضور یگان‌های ویژه پلیس در منطقه سانحه بالگرد رئیس‌جمهور
2024-05-19T20:58:36+03:30
سخنگوی فراجا از حضور نیروهای امدادی و یگان‌های ویژه و تکاوری پلیس به همراه یگان موتورسوار در مناطق صعب‌العبور در منطقه سانحه هلی‌کوپتر رئیس‌جمهور خبر داد.

نیروهای امدادی به محل حادثه بالگرد رئیس‌جمهور نزدیک شدند

 نیروهای امدادی به محل حادثه بالگرد رئیس‌جمهور نزدیک شدند
2024-05-19T20:58:35+03:30
رئیس اتاق عملیلات جمعیت هلال احمر گفت: ۴ تیم عملیاتی به محل مختصات حادثه سقوط بالگرد رئیس جمهور نزدیک شدند.

۴۰ تیم واکنش سریع در منطقه سانحه حضور یافتند

 ۴۰ تیم واکنش سریع در منطقه سانحه حضور یافتند
2024-05-19T20:58:35+03:30
رئیس جمعیت هلال‌احمر گفت: ۴۰ تیم امدادی و واکنش سریع به محل حادثه سقوط هلیکوپتر رئیس‌جمهور اعزام شدند و با توجه به شرایط جوی و منطقه‌ای، جستجو فقط به صورت ز...

پایان انحصار آمریکا در گرده‌افشانی با پهپادهای ایرانی!

 پایان انحصار آمریکا در گرده‌افشانی با پهپادهای ایرانی!
2024-04-14T13:18:23+03:30
یک شرکت دانش‌بنیان موفق به طراحی و ساخت پهپاد گرده‌افشان شد. این ماژول که قابلیت نصب بر روی انواع پهپادهای ایرانی و خارجی را دارد، به صورت هوشمند می‌تواند ب...

ربودن دختر ۱۷ساله توسط خواستگار شرور در تهران!

 ربودن دختر ۱۷ساله توسط خواستگار شرور در تهران!
2024-04-14T12:51:47+03:30
فرد شرور که در جریان خواستگاری از دختر مورد علاقه خود جواب منفی شنیده بود در اقدامی هولناک دست به آدم‌ربایی این دختر زد اما با اقدام ضربتی و به‌موقع پلیس دس...

ماجرای سنگ‌اندازی برای واردات واگن‌های متروی تهران چیست؟

 ماجرای سنگ‌اندازی برای واردات واگن‌های متروی تهران چیست؟
2024-04-14T12:38:24+03:30
عضو کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای اسلامی شهر تهران درباره ماجرای سنگ‌اندازی برای واردات واگن‌های چینی مورد نیاز متروی تهران توضیح داد.

رویه غلط سازمان محیط زیست برای توسعه "قرق‌های شکار"

 رویه غلط سازمان محیط زیست برای توسعه "قرق‌های شکار"
2024-04-14T12:38:23+03:30
یک سالیست که سازمان محیط زیست با نادیده گرفتن حکم شرعی شکار و تاکید رهبر انقلاب بر لزوم توقف شکار، بدون پاسخگویی به نقدهای دانشگاهیان و بی‌توجه به ابعاد اجت...

ساخت پهپادهای آشیانه‌دار توسط یک شرکت دانش‌بنیان

 ساخت پهپادهای آشیانه‌دار توسط یک شرکت دانش‌بنیان
2024-04-14T11:58:31+03:30
متخصصان یک شرکت دانش‌بنیان موفق به ساخت پهپادهای آشیانه‌دار برای تصویربرداری از مناطق صعب‌العبور شدند.

حل مشکلات ۱۲ساله تملکات ملکی پروژه روددره فرحزاد

 حل مشکلات ۱۲ساله تملکات ملکی پروژه روددره فرحزاد
2024-04-14T11:58:31+03:30
معاون خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران از حل مشکلات ۱۲ساله تملکات ملکی پروژه روددره فرحزاد خبر داد و گفت: با آغاز فرایند پرداخت و تملک معارضات ملکی؛ پیش...

آغاز اجرای طرح "نور" برای برخورد با ناهنجاری‌های اجتماعی

 آغاز اجرای طرح "نور" برای برخورد با ناهنجاری‌های اجتماعی
2024-04-14T11:58:30+03:30
فرمانده انتظامی تهران بزرگ گفت: پلیس از امروز در همه معابر و اماکن عمومی، اقدامات خود را به منظور برخورد با ناهنجاری‌های اجتماعی مانند بی‌حجابی با جدیت بیشت...

شناسایی ۷۹ مبتلا به وبا در سال گذشته/کاهش چشمگیر آمار بیماری

 شناسایی ۷۹ مبتلا به وبا در سال گذشته/کاهش چشمگیر آمار بیماری
2024-04-14T11:58:30+03:30
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت با اشاره به شناسایی ۷۹ مورد ابتلا به وبا در سال گذشته، از کاهش چشمگیر آمار این بیماری در کشور نسبت به سال‌ ۱۴...

طرح کالا برگ فجرانه در ایستگاه پایانی

 طرح کالا برگ فجرانه در ایستگاه پایانی
2024-04-14T11:58:29+03:30
مرحله اول طرح فجرانه از ۱۸ بهمن ۱۴۰۲ آغاز شد. مرحله دوم آن از ۲۰ اسفند تا ۱۸ فروردین ماه ۱۴۰۳ ادامه داشت و مرحله سوم نیز از ۲۰ فروردین آغاز شده و تا ۱۸ اردی...

التیام سریع‌تر زخم‌های دیابتی با کمک پانسمان نانویی

 التیام سریع‌تر زخم‌های دیابتی با کمک پانسمان نانویی
2024-04-14T11:58:29+03:30
یک شرکت دانش‌بنیان زخم‌پوش نانویی تولید کرده که می‌تواند به التیام سریع‌تر زخم‌های دیابتی کمک کند. این پانسمان باکتری‌ها را از بین برده و روند بهبود را تسری...

۳ میدان میوه و تره‌بار در جنوب تهران احداث می‌شود

 ۳ میدان میوه و تره‌بار در جنوب تهران احداث می‌شود
2024-04-14T11:58:29+03:30
شهردار منطقه ۱۷ با اشاره به احداث و بهره‌برداری از ۳ میدان میوه و تره‌بار در سطح منطقه گفت: در راستای تکمیل شبکه توزیع میوه و کالاهای اساسی، میدان های میوه ...
X فیلم جدید فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)