میرنیوز

متافیزیک نزد هایدگر/یکی انگاشتن وجود و موجود

متافیزیک نزد هایدگر/یکی انگاشتن وجود و موجود 2020-09-10T08:58:55+04:30

به گزارش خبرگزاری مهر، متن ز یر یادداشتی از سیدمجید کمالی، نویسنده، مدرس و پژوهشگر فلسفه است که با عنوان «متافیزیک نزد هایدگر» نگاشته شده است؛

هایدگر اصطلاح متافیزیک را برای نامیدن دوره تفکر اروپایی از افلاطون تا نیچه و عالم‌گیر شدن آن به کار می گیرد. این تفکر مبتنی است بر یکی انگاشتن وجود و موجود در برابر نگاه «تمایز وجود از موجود». او می‌نویسد: «تمایز موجود و وجود در ناچیزی تفاوتی صرفاً بازنمودی (تفاوت منطقی) رانده می‌شود، اگر اصولاً خود این تفاوت، فی‌نفسه، در بطن متافیزیک، به ساحت آگاهی برسد؛ به بیانی صریح، چنین چیزی، رخ نداده و نمی‌تواند رخ دهد، چراکه تفکر متافیزیکی صرفاً در تفاوت است که می‌پاید، اما به طریقی که از منظر آن، خود وجود، سنخی از موجود است».

اگر در متافیزیک افلاطون و تابعینش در فلسفه اروپایی، امور حسی از امور فراحسی، ماتریالیسم از ایدئالیسم متمایز می‌شود، بنابراین متافیزیک با متمایز کردن وجود از موجود دوام می‌آورد، اما در توانش نیست که این تمایز را تفسیر کند. تفکر متافیزیکی، به جای آنکه «خود وجود» و «موجود» را در «تفاوت» شان به فهم درآورد، صرفاً می تواند از مشتقات این سه مولفه سازنده، وحدتی را پدید آورد.

وقتی متافیزیک، «چهارچوبی را برای نظم زمین که گمان می‌رود هنوز دیر زمانی می‌پاید» به دست می‌دهد، عنوان «غلبه بر متافیزیک»، محل نزاع خواهد بود. هایدگر متوجه این مشکل شده بود. متافیزیک را نمی توان «همچون دیدگاهی رد کرد» و همچون «آموزه‌ای که دیگر نتوان بدان باور داشت و از آن جانب داری کرد به فراموشی سپرد». مفهوم «غلبه» این حس را القا می‌کند که آدمی می‌تواند مرزی خیالی را پشت سر بگذارد و به مرزی دیگر گذر کند؛ از همین روست که هایدگر بر «طول کشیدن» این رخداد صحه می‌گذارد؛ رخدادی که در محاجه دائم با متافیزیک نهفته است. بنابراین این پارادوکس – پارادوکسی که «غلبه بر متافیزیک» (ظاهراً) آن را فرا آورده – حاصل می‌آید که متافیزیک یا مفاهیم بنیادین آن همواره باید مضمون پردازی شود؛ اما نه از طریقی دلبخواه، بلکه از منظر «ضرورت تاریخی» که دیگر صرف ضرورت فلسفی نیست.

بدین واسطه است که می توان به «پرسشی دیگر» یا «تفکری دیگر» دست یازید. طبق نظر هایدگر، «غلبه بر متافیزیک»، بهتر از عبارت «رفعِ» (Verwindung) متافیزیک، معنا را می‌رساند. مفهوم «رفع» بدین معناست که امری را بواسطه محاجه مدید، بتوان بی‌اثر کرد. به عنوان مثال، به هنگام «رفع» یک ضایعه یا صدمه در ضمن دوره طولانی مدت بهبودی، شخص بیمار نسبت به خودش بی‌تفاوت نیست بلکه دلمشغول خود است چراکه باید مراعات حال خود را بکند. بنابراین، معنای«رفع»، این است که مضمون پردازی متافیزیک در ادامه، در و بواسطه شرایطی از بین خواهد رفت.

در رابطه با «غلبه بر متافیزیک»، بی تردید این پرسش مطرح است که آیا اصولاً ممکن است، حوزه ای را که برای اولین بار مفاهیم بنیادین تفکر را در اختیار ما قرار داده، آگاهانه کنار نهاد؟ آیا تفکری فراسوی تفاوت امور محسوس و نامحسوس، عام و خاص، کل و جزء یا هویت و غیریت می تواند وجود داشته باشد؟ هایدگر بواسطه آگاهی از این تردید و از سر تفکر، هیچگاه از «تفکر پسا متافیزیکی» سخن نگفت، بلکه همواره از نوعی «تفکر انتقالی» به منظور «تمهید پرسشی دیگر» سخن به میان آورد. از این رو، شایسته است، «غلبه بر متافیزیک» را تاملی درباب مرزهای متافیزیک در قلمرو آن دانست نه صرفاً تفکری در فراسوی آن.

تاریخ فلسفه، تنها، اثری به جا مانده از تصمیم‌ها و آرا نظری نیست. بلکه بیشتر، این امکان را می‌گشاید که کنش‌های بی‌وقفه آدمی در قرون متمادی را به فهم درآوریم. تاریخ تفکر – و همچنین تاریخ سیاست – بواسطه برخی آراء و تصمیم‌های ماخوذه در فلسفه افلاطون و ارسطو، تعین یافته است. این تاریخ، تاریخ متافیزیک است. سنت فلسفه اروپایی، بنا را بر این گذاشته است که در پرسش از حقیقت خود را به قلمرو گزاره، یعنی به قلمرو منطق، محدود کند. متافیزیک در جریان تاریخ عقلی مغرب‌زمین، خود را همچون ابزاری لااقتضا برای غلبه بر آدمیان و اشیاء نشان داده است. متافیزیک، بواسطه اراده سوژه خودبنیاد که اهمیتی روزافزون یافته است به وسیله‌ای تمام بدل شده که به مدد آن هر امر غیر منطقی به حاشیه رفته است. از همین‌روست که هایدگر، از نحوه‌ای غلبه ضروری بر متافیزیک سخن می‌راند. مقصودی که او را بر آن می‌دارد تا پرسش‌هایی دیگر و خلاف آمد عادت مهیا کند.

هایدگر در درس‌گفتارهای آغازین خود و همچنین در وجود و زمان از وظیفه «تخریب» هرمنوتیکی - پدیدارشناختی «تاریخ اونتولوژی» سخن می‌گوید. این تخریب، بدین معناست که از طریق شروح و تفاسیر درازدامنِ «مفاهیم بنیادین وجودشناختی» به درون «تجاربی اصیل» که در آنها این مفاهیم بنیادین قوام یافته‌اند بازگردیم تا از این طریق معنای آغازین آنها آشکار شود. این تخریب، «به لرزه درآوردن سنت وجود شناسی به معنایی منفی» نیست؛ در عین حال به معنای خردکردن سنگی با چکش نیست (ضمن آنکه هم‌معنی تفلسف «با چکش» آنطور که نیچه در نظر داشت هم نیست)، بلکه همچون است با تکان‌های الک جویندگان طلا که بواسطه آن، به تدریج طلای گرانقیمت درحالی که قطعات پوشاننده آن جدا می‌شود، رخ می‌نماید. با این همه، در اینجا معنایی «منفی» در کار است. این تخریب، ناظر است به «نحوه رفتار سلطه‌جویانه تاریخ وجودشناسی». این معنا، نتیجه کارکرد نامعلوم و غیر قطعی آن است. اگر به لحاظ فلسفی، ضروری شده باشد که به معانی آغازین «مفاهیم بنیادین وجودشناسی» بازگردیم، در آن صورت ناتمام بودن و تحریف معنی بحث‌ها و مناقشات متافیزیکی روز، معلوم می‌شود.

«تخریب تاریخ وجودشناسی»، تاریخ فلسفه را به محاق نمی‌برد؛ برخلاف واجد این اهمیت سرنوشت‌ساز است که در ابتدا تاریخ متون بنیادین و تفاسیر آنها را پدیدار کند. هایدگر با تخریب خود، افقی بی‌انتها از محاجه‌های هرمنوتیکی را می‌گشاید. فلسفه هرمنوتیکی هانس – گئورگ گادامر، به نحو چشمگیری از طرح و توضیحات او بهره‌مند است. همچنین، فلسفه ژاک دریدا، اساساً به عنوان نوعی تفسیر ساختارشکنانه از متون اصلی سنت فکری اروپایی است که ویژگی می‌یابد. هایدگر در خطابه منطق به مثابه پرسش از ذات زبان در ترم تابستانی سال ۱۹۳۴، از «تکلیفی بنیادین» سخن می‌گوید: «به لرزه درآوردن منطق از بنیاد». علاوه بر این متذکر این نکته می‌شود که «به لرزه در آوردن منطق، که از ۱۰ سال پیش بدان همت گمارده‌ایم، مبتنی است بر نحوه‌ای تغییر در خود دازاین ما». یک سال بعد، او در خطابه مقدمه‌ای به متافیزیک، تاکید می‌کند که منطق را باید «از بنیاد از لولا به در آورد».

هایدگر، اینچنین، «تخریب تاریخ وجودشناسی» را در اواسط دهه ۳۰ ادامه داده و آن را پیش می‌برد. با وجود این، هدف این پروژه تا حدی تغییر می‌یابد. «به لرزه در آوردن منطق»، پا به پای «دگرگونی» تاریخمند «خود دازاین ما» رخ می‌دهد. این امر، اساساً همان مولفه «تغییر» تاریخمند تفکر و کنش است.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار فرهنگی

شهاب حسینی محبوب‌ترین بازیگر نقش شهدا شد

 شهاب حسینی محبوب‌ترین بازیگر نقش شهدا شد
2020-09-27T17:52:16+03:30
طی آخرین نظرخواهی از مخاطبان شهاب حسینی با بیشترین آرا به عنوان محبوب‌ترین بازیگر نقش شهدا در آثار ژانر دفاع مقدس انتخاب شد.

بزرگداشت شمس تبریزی و مولانا جلال الدین محمد بلخی برگزار می‌شود

بزرگداشت شمس تبریزی و مولانا جلال الدین محمد بلخی برگزار می‌شود
2020-09-27T16:38:57+03:30
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی نشست مجازی روز بزرگداشت شمس تبریزی و مولانا جلال الدین محمد بلخی را برگزار می‌کند.

عبد خدایی اندیشه‌های آیت‌الله طالقانی را بررسی می‌کند

عبد خدایی اندیشه‌های آیت‌الله طالقانی را بررسی می‌کند
2020-09-27T16:38:57+03:30
افکار و اندیشه‌های آیت‌الله سید محمود طالقانی توسط دبیرکل جمعیت فداییان اسلام در برنامه «مصیر» شبکه چهار سیما بررسی می‌شود.

صهیونیستها با ایجاد فتنه به دنبال منحرف کردن اذهان مسلمانان هستند

صهیونیستها با ایجاد فتنه به دنبال منحرف کردن اذهان مسلمانان هستند
2020-09-27T16:12:16+03:30
حجت الاسلام شهریاری گفت:صهیونیستها با ایجاد فتنه به دنبال منحرف کردن اذهان مسلمانان از مسائلی نظیر عادی سازی روابط و شهرک سازی غاصبانه رژیم صهیونیستی هستند.

چله عزت|روایت پدری شهید در قامت استخوان‌های خاک خورده

 چله عزت|روایت پدری شهید در قامت استخوان‌های خاک خورده
2020-09-27T15:38:58+03:30
دختر شهید قاسم کریمی می‌گوید: قامت او لباس یک رزمنده کلاه به سر بود که باعث شده بود هنوز بعد از سال‌ها اسکلتش استوار نگه داشته شود و پلاک آویزان به گردنش را...

جلسات بازجویی از افسران عراقی در ایران شنیدنی شد

 جلسات بازجویی از افسران عراقی در ایران شنیدنی شد
2020-09-27T15:25:42+03:30
کتاب صوتی «پوتین قرمزها» همزمان با گرامیداشت هفته دفاع مقدس منتشر شد. این اثر به سراغ خاطرات یکی از بازجوهای ایرانی در هشت سال جنگ تحمیلی رفته است.

نگاهی به پشت جبهه‎های درگیری در دفاع مقدس

 نگاهی به پشت جبهه‎های درگیری در دفاع مقدس
2020-09-27T15:25:42+03:30
نقش پشت جبهه بسیار مهم و اساسی بود و در این میان در جنگ میان ارتش بعث و جمهوری اسلامی ایران بر خلاف آنچه تصورات جهانی انتظار داشت، آن طرفی پیروز بود که مقاو...

«پرچمدار کوچک من» چاپ پنجمی شد/ مادرانه‌ای برای تربیت حسینی کودکان

 «پرچمدار کوچک من» چاپ پنجمی شد/ مادرانه‌ای برای تربیت حسینی کودکان
2020-09-27T15:25:42+03:30
با استقبال مخاطبان، ویرایش جدید کتاب «پرچمدار کوچک من»؛ تجربه‌های خلاقانه مادران در تربیت حسینی کودکان توسط انتشارات راه یار تجدید چاپ شد.

کاغذ تحریر بندی ۴۴۰ هزار تومان/ احتکار کاغذ در انبار تاجران به امید گرانی بیشتر

 کاغذ تحریر بندی ۴۴۰ هزار تومان/ احتکار کاغذ در انبار تاجران به امید گرانی بیشتر
2020-09-27T15:25:42+03:30
قیمت کاغذ تحریر در بازار آزاد به بندی ۴۴۰ هزار تومان رسید‌؛ این در حالی است که بسیاری از تجار کاغذ‌های خود را در انبارها به امید گرانی بیشتر احتکار کرده‌اند.

طرح «احسان قرآن» اجرا می شود

طرح «احسان قرآن» اجرا می شود
2020-09-27T13:45:36+03:30
سعادتی از اجرا شدن طرح «احسان قرآن»که شامل برگزاری محفل انس با قرآن و همچنین ختم قرآن (حزب خوانی) می‌شود خبر داد.

استقرار کانون‌های سلامت در کشور عراق برای زائران اربعین

استقرار کانون‌های سلامت در کشور عراق برای زائران اربعین
2020-09-27T13:32:16+03:30
حجت الاسلام ارزانی گفت: برخی از مواکب الاتحاد اعلام آمادگی کرده اند که در صورت صدور مجوز، در قالب کانون های سلامت در عراق مستقر شده و به زائران عراقی خدمات ب...

روایت خاطرات یک جانباز آزاده ارمنی از دوران دفاع مقدس

روایت خاطرات یک جانباز آزاده ارمنی از دوران دفاع مقدس
2020-09-27T13:05:36+03:30
ایواز خداوردیان، از اقلیت‌های مذهبی (ارمنی) و جانباز آزاده دوران دفاع مقدس در یک گفتگو خاطرات دوران دفاع مقدس خود را روایت کرد.

نامه حجت الاسلام قرائتی به قالیباف برای بررسی دو موضوع فرهنگی

نامه حجت الاسلام قرائتی به قالیباف برای بررسی دو موضوع فرهنگی
2020-09-27T12:25:36+03:30
حجت الاسلام قرائتی طی نامه ای به رئیس مجلس شورای اسلامی، خواستار بررسی دو موضوع فرهنگی و بررسی تخصیص بودجه در کمیسیون تلفیق آذرماه شد.

تصویر دفاع مقدس| علی اکبرهای امام(ره) پراکنده شده در دشت مین

 تصویر دفاع مقدس| علی اکبرهای امام(ره) پراکنده شده در دشت مین
2020-09-27T12:32:17+03:30
در هشت سال دفاع مقدس جوانان این مرز و بوم با ندای «لبیک یا حسین» خود را بر روی مین‌ها می‌انداختند و جسم خود را محل عبور سایر رزمندگان قرار می‌دادند.

روایت عروج یار حاج قاسم سلیمانی

 روایت عروج یار حاج قاسم سلیمانی
2020-09-27T12:19:03+03:30
بعد از گذشت ۹ ماه از شهادت حاج قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس و شهادت چند تن از یارانش، هیکی دیگر از یاران سردار که از یادگاران جنگ بود، به قافله شهدا پیوست.

تصویر دفاع مقدس| علی اکبرهای امام(ره)، پراکنده شده در دشت مین

 تصویر دفاع مقدس| علی اکبرهای امام(ره)، پراکنده شده در دشت مین
2020-09-27T12:19:03+03:30
در هشت سال دفاع مقدس جوانان این مرز و بوم با ندای «لبیک یا حسین» خود را بر روی مین‌ها می‌انداختند و جسم خود را محل عبور سایر رزمندگان قرار می‌دادند.

آغاز «نهضت خاطره‌گویی» با تأکید رهبر انقلاب/ خاطرات ۱۰۰ فرمانده جنگ تدوین می‌شود

 آغاز «نهضت خاطره‌گویی» با تأکید رهبر انقلاب/ خاطرات ۱۰۰ فرمانده جنگ تدوین می‌شود
2020-09-27T12:19:03+03:30
نخستین جلد از مجموعه «فرماندهان نبرد» زیر نظر سرلشکر پاسدار سیدیحیی رحیم صفوی و به قلم ساسان ناطق همزمان با گرامیداشت هفته دفاع مقدس منتشر شد.

آهنگ‌های ماندگار دفاع مقدس|تصنیفی که تاریخ مصرف ندارد / "کاروان شهید" به روایت ناظری و لطفی

 آهنگ‌های ماندگار دفاع مقدس|تصنیفی که تاریخ مصرف ندارد / "کاروان شهید" به روایت ناظری و لطفی
2020-09-27T12:19:03+03:30
سجاد پورقناد معتقد است که تصنیف «کاروان شهید» اثری است مناسبتی که به دلایل مختلف برای همیشه در تاریخ موسیقی ایران ماندگار شده است.

بزرگداشت شهید حشمت اله ظهرابی در ویژه برنامه چهل چراغ

بزرگداشت شهید حشمت اله ظهرابی در ویژه برنامه چهل چراغ
2020-09-27T11:18:56+03:30
به مناسبت چهلمین سالگرد دفاع مقدس از مقام شهید جاویدالاثر حشمت اله ظهرابی در برنامه چهل چراغ در مزار شهدای گمنام حسینیه فاطمیون تهران از سوی فرهنگسرای سرو تج...

علیرضا افخمی با سریال ماورایی به تلویزیون برگشت

 علیرضا افخمی با سریال ماورایی به تلویزیون برگشت
2020-09-27T10:59:07+03:30
کارگردان "او یک فرشته بود" در حال نگارش فیلمنامه ماورایی برای ساخت سریال تلویزیونی برای رمضان ۱۴۰۰ است که اگر مراحل توافق و قرارداد نهایی به درستی...

با کاروان حسینی تا اربعین| مدینه در سوگ حسین(ع)

 با کاروان حسینی تا اربعین| مدینه در سوگ حسین(ع)
2020-09-27T10:59:07+03:30
سکوت شهر به عزای حسین شکسته و مدینه به سوگ نشسته بود، در عزای خامس آل‏ کساء، مدینه غرق در اشک و ماتم بود، ام‌‏سلمه با تربت به خون نشسته‏ حسین، از شهر گذر کر...

جدیدترین استفتاء رهبر انقلاب درباره برگزاری "مسابقات اینترنتی"

 جدیدترین استفتاء رهبر انقلاب درباره برگزاری "مسابقات اینترنتی"
2020-09-27T10:59:07+03:30
رهبر معظّم انقلاب به استفتائی دربارۀ برگزاری مسابقات اینترنتی پاسخ فرمودند.

گریم نقش شهید باکری رونمایی شد + اولین عکس

 گریم نقش شهید باکری رونمایی شد + اولین عکس
2020-09-27T10:59:07+03:30
همزمان با رونمایی از گریم نقش شهید باکری، تصویربرداری سریال تلویزیونی "شهیدان باکری" و لشکر ۳۱ عاشورا رسماً آغاز شد.

مختاری: نان سیدجواد ذاکر را می‌خورند و وارونه روایتش می‌کنند/ ماجرای بدگویی‌ها از سید پیش حاج‌منصور

 مختاری: نان سیدجواد ذاکر را می‌خورند و وارونه روایتش می‌کنند/ ماجرای بدگویی‌ها از سید پیش حاج‌منصور
2020-09-27T10:45:37+03:30
سید جواد ذاکر عاشقی بود که غرق در معشوقش یعنی امام حسین بود اما حضرت آقا (مقام معظم رهبری) را هم دوست داشت. خیلی‌ها امروز نانشان را به نام سیدجواد می‌خورند ...

دلایل «جنگ ایران و عراق»| از شکست آمریکا در «واقعه طبس» تا چراغ سبز به «صدام» برای حمله سراسری

 دلایل «جنگ ایران و عراق»| از شکست آمریکا در «واقعه طبس» تا چراغ سبز به «صدام» برای حمله سراسری
2020-09-27T10:32:18+03:30
پژوهشگر دفاع مقدس گفت: ملاقات‌هایی میان مسئولان آمریکایی و عراقی در مرز اردن قبل از وقوع جنگ اتفاق افتاده که بیانگر اطلاع آنها از این حمله بوده است.

وصیت‌نامه قابل تأمل یک شهید/ «سعی‌اش این بود، چون علی باشد»

 وصیت‌نامه قابل تأمل یک شهید/ «سعی‌اش این بود، چون علی باشد»
2020-09-27T10:05:46+03:30
عبدالرحیم سعیدی‌راد تازه‌ترین سروده خود را همزمان با گرامیداشت هفته دفاع مقدس به شهیدی تقدیم کرد که وصیت کرده بود تا بر سر مزارش بنویسند: پر کاهی تقدیم به آ...

شیخ‌رضائی: جامعه طراحان گرافیک نسبت به دفاع مقدس بی‌توجه بوده‌ است/ ۴ چالش مهم هنر دفاع مقدس

 شیخ‌رضائی: جامعه طراحان گرافیک نسبت به دفاع مقدس بی‌توجه بوده‌ است/ ۴ چالش مهم هنر دفاع مقدس
2020-09-27T10:05:46+03:30
صابر شیخ‌رضائی هنرمند گرافیست عرصه هنرهای تجسمی می‌گوید که جامعه طراحان گرافیک ایرانی و انجمن‌های تخصصی مرتبط به این رشته به هنر دفاع مقدس بی‌توجه بوده‌اند.

بهروز بقایی: هنوز از کرونا می‌ترسم/ تلویزیون به خانه‌تکانی جدی نیاز دارد

 بهروز بقایی: هنوز از کرونا می‌ترسم/ تلویزیون به خانه‌تکانی جدی نیاز دارد
2020-09-27T09:52:18+03:30
بازیگر و کارگردان شناخته شده که مدتی پیش گرفتارِ بیماری کرونا شد اعتقاد دارد کسی که مبتلا نشده نمی‌داند،‌ کرونا چه بیماری سختی است و واقعاً این ویروسِ سخت د...

چله عزت| آموزش رنگ متالیک با گِل، برای بهشتی شدن رزمندگان

 چله عزت| آموزش رنگ متالیک با گِل، برای بهشتی شدن رزمندگان
2020-09-27T09:52:18+03:30
برادرا چیه؟ چرا شرم می‌کنید؟ خجالت نداره... گِل ریختن روی سر، با اینکه می‌گن خاک بر سرت خیلی تفاوت داره، این کجا و اون کجا؟ اولی مال بهشتی‌هاست، دومی مال جه...

آشنایی با رویکرد فکری و فرهنگی سلمان فارسی/ چرا پیغمبر اسلام(ص) سلمان را از اهل‌بیت خود دانست؟

 آشنایی با رویکرد فکری و فرهنگی سلمان فارسی/ چرا پیغمبر اسلام(ص) سلمان را از اهل‌بیت خود دانست؟
2020-09-27T09:52:18+03:30
در فرهنگ مسلمانان همواره سلمان مظهر زهد، عدالت، عقلانیت و تواضع بوده و نمادهای مفاهیم را در آثار ادبی گذشته می‌توان نشان داد.