میرنیوز

نظریه تکامل مولانا با آموزه‌ها یا اصول دینی سازگارتر است/مقایسه آرای مولانا و ملاصدرا با داروین

نظریه تکامل مولانا با آموزه‌ها یا اصول دینی سازگارتر است/مقایسه آرای مولانا و ملاصدرا با داروین 2022-11-26T15:24:42+03:30

به گزارش خبرگزاری مهر، مولیادی کارتانگارا، استاد فلسفه اسلامی دانشگاه اسلامی جاکارتا از کشور اندونزی، امروز شنبه، ۵ آذرماه ۱۴۰۱ در مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران حاضر شد و به بحث و تبادل‌نظر با رئیس، معاون پژوهشی و مدیر گروه ادیان و عرفان مؤسسه پرداخت.

پروفسور کارتانگارا پیش از جلسه با رئیس، به ارائه یک سخنرانی با عنوان «نظریه تکامل از منظر مولانا، صدرا و داروین» و به زبان انگلیسی پرداخت. وی سخنرانی انگلیسی خود را با اشاراتی به جایگاه کلیدی «عشق» در اندیشه مولانا آغاز کرد و گفت: وقتی مولانا این نیروی اساسی را «عشق» می‌نامد، البته این کار را عمداً انجام می‌دهد. او با این نامگذاری می‌خواهد به ما بفهماند که عشق به جهان و حرکت آنْ جهت یا مقصد خاصّی داده است که باید به سوی آن حرکت کند و آن را نادیده نینگارد. بنابراین چگونگی تکامل جهان از سطح پایین به سطح بالاتر را می‌توان در اشعار مولانا به وضوح دریافت.

وی ادامه داد: به نظر مولانا، ابتدا انسان به اقلیم غیرآلی آمد و از حالت غیرآلی به حالت نباتی درآمد. سال‌های بسیاری در حالت نباتی زندگی کرد و چون از حالت نباتی به حالت حیوانی رسید، حالت نباتی هرگز به یادش نبود. و چنین گرایشی مانند تمایل نوزادان به مادرشان می‌ماند که نوزاد راز تمایل خود به شیر خوردن را نمی‌داند. در نهایت هم آفریدگار انسان را از حالت حیوانی به سوی انسانیت هدایت کرد. بدین‌ترتیب آدمی از اقلیمی به اقلیم دیگر (از یک جهان هستی به جهان دیگر) پیش رفت تا اینکه اکنون باهوش، خردمند و توانا شده است.

کارتانگرا در ادامه، به مقایسه آرای مولانا و ملاصدرا در باب تکامل پرداخت و اضافه کرد: مولانا به لحاظ فلسفی توضیح نداده است که دگرگونی و استعلای فوق به چه طریقی به وقوع می‌پیوندد. امری که چند قرن بعد توسط ملاصدرا عملی شد. بنا به آرای صدرا، هر حرکت یا تغییری مستلزم حرکت جوهری است. این حرکت، یک پدیده جهانی است و در هر چیزی نفوذ می‌کند. کل جهان‌های فیزیکی و حتی روحی یا مثالی که تا کهن‌الگوهای تغییرناپذیر یا نورانی امتداد می‌یابند در حرکت یا وجود دائمی هستند. تردیدی نیست که این دیدگاه با نظریه مولانا مطابقت دارد که جهان هستی یک سیر تکاملی طولانی را طی کرده و پس از مرگ انسان نیز متوقف نمی‌شود. ملاصدرا نیز مانند مولانا معتقد است که این حرکت تکاملی در سطح انسانی ختم نمی‌شود، بلکه در مراتب نفسانی، مثالی و حتی کهن الگویی تا رسیدن به حضور الهی، ادامه خواهد داشت.

این استاد دانشگاه در ادامه سخنرانی خود را به مقایسه نظرات مولانا و چارلز داروین (۱۸۰۹-۱۸۸۲)، که در دنیا به خاطر نظریه‌اش در مورد تکامل شناخته شده است، اختصاص داد. به باور کارتانگرا، اغلب به اشتباه داروین پیشگام این نظریه دانسته شده است، در حالی که مطمئناً لامارک و مولانا در این باره بر او تقدّم دارند. به نظر پروفسور کارتانگرا، داروین اساساً نظریه مولانا را -که بر اساس یک ادراک عرفانی بیان شده- با استفاده از مستندات تجربی ارائه کرده است.

کاتانگرا افزود: با وجود این ارتباط مثبت بین آرای مولانا و داروین، دیدگاه آنها در مورد برخی جنبه‌های خاص از این تحول، اساساً متفاوت است. حداقل چهار مورد وجود دارد که در آنها تفاوت‌ها را درمی‌یابیم. اولاً، داروین تکامل را تنها در سطوح بیولوژیکی مورد بحث قرار می‌دهد. بنابراین، گستره تکاملِ مولانا از داروین فراخ‌تر است، زیرا نه‌تنها در سطح فیزیکی بلکه در سطوح غیرفیزیکی نیز از «تکامل» صحبت می‌کند.ثانیاً، داروین معتقد بود که این قانون «انتخاب طبیعی» است که نتیجه تکامل بیولوژیکی است. با این حال، برای سخنران حاضر واقعاً روشن نیست که آیا این انتخاب طبیعی واقعاً «قدرت» است که این تکامل بیولوژیکی را به وجود آورده است یا صرفاً «مکانیسمی» است که از طریق آن تکامل رخ داده است. در مورد مولانا، نیروی اساسی که مسئول تحول در جهان بوده، عشق است. به گفته او این عشق است که باعث تکامل جهان در سطوح مختلف (کیهانی، زمین‌شناختی، زیستی، ذهنی و حتی معنوی) شده است. مولانا گفت: عشق عامل حرکت در عالم ماده است. زمین و آسمان به‌واسطه عشق می‌چرخد. عامل رشد در نبات و حرکت در موجودات ذی‌شعور است. همچنین محبت است که باعث رشد گیاه می‌شود و همچنین عشق است که حیوان را به حرکت در می‌آورد و تکثیر می‌کند.ثالثاً، در نظریه داروین، این قدرت بنیادی کور و تصادفی است. به نظر او، همه موجودات ارگانیک، از جمله انسان محصول شانس کور هستند. اما در نظریه مولانا، تکامل مقصد مشخصی دارد و تکامل در سطح انسان متوقف نخواهد شد. به گفته مولانا، این تکامل، تا رسیدن به هدف خود، یعنی اتحاد با خداوند، بسیار فراتر از قلمرو بشری، به حرکت خود ادامه خواهد داد.

این استاد فلسفه اسلامی گفت: آخرین (چهارمین) تفاوت این است که به گفته داروین، تکامل فقط در سطح فیزیکی رخ می‌دهد. او حتی به عمد آن را از هرگونه رابطه با قدرت‌ها یا واقعیت‌های متعالی (مانند خدا و فرشتگان) جدا می‌کند. برای او این خدا نیست که باعث شده چیزهای ارگانیک از حالت‌های پایین‌تر به حالت‌های برتر و بهتر تبدیل شوند، بلکه انتخابِ طبیعی است. اما از نظر مولانا این تکامل مستلزم وجود خداوند به عنوان شرط اصلی تکامل در این جهان است که بدون او نمی‌توان تکاملی را تصوّر کرد. زیرا اگر تکامل ناشی از عشق باشد، عشق به معشوق نیاز دارد. یعنی خدایی که بدون او عشق هرگز وجود نداشت. خداوند از نظر او عامل و علت غایی آن است. او مبدأ و همچنین محل بازگشت همه چیزهایی است که در جهان هستی وجود دارد. بنابراین، در مقایسه با نظریه داروین، نظریه تکامل مولانا با آموزه‌ها یا اصول دینی سازگارتر است.

پس از سخنرانی کاتانگرا، جلسه دیگری با حضور عسکر دیرباز، رئیس مؤسسه، اسماعیل علی‌خانی، معاون پژوهش و تحصیلات تکمیلی، شهرام پازوکی، مدیر گروه ادیان و عرفان و حجت‌الاسلام و المسلمین زرگر نماینده جامعه‌المصطفی برگزار شد. در این جلسه، کارتانگارا به جایگاه رشته فلسفه اسلامی و مطالعات اسلامی در اندونزی پرداخت و تاکید کرد که جایگاه ایران در تاریخ فکر فلسفی اهمیتی به‌سزا دارد که باید در پژوهش‌های دانشگاهی لحاظ شود.

همچنین، شهرام پازوکی به ارائه تاریخچه مؤسسه و فارغ‌التحصیلان برجسته آن پرداخت و نسبت به چشم‌انداز همکاری‌های آتی ابراز امیدواری کرد.

دیرباز، رئیس مؤسسه هم ضمن ابراز رضایت از حضور اساتید و پژوهشگران نامدار بین‌المللی، آمادگی مؤسسه را برای همکاری‌های آتی اعلام کرد و مقرر شد تا زمینه همکاری‌های آتی برای تبادل استاد و دانشجو مورد بررسی قرار گیرد و در صورت نیاز تفاهم‌نامه‌های لازم در این زمینه منعقد شود.

منبع : خبرگزاری مهر


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار فرهنگی

وزیر ارشاد در حمایت از هنرمندان موسیقی وارد عمل شد

 وزیر ارشاد در حمایت از هنرمندان موسیقی وارد عمل شد
2023-01-30T18:36:12+03:30
در پی انتشار کلیپی در فضای مجازی با محتوای توهین به هنرمندان حوزه موسیقی که با واکنش برخی از اهالی موسیقی از جمله نامه سه عضو شورای هنری ارکستر ملی ایران خط...

حدادعادل: با شعر می‌توان به نحو دلنشین حقایق را تبیین کرد

 حدادعادل: با شعر می‌توان به نحو دلنشین حقایق را تبیین کرد
2023-01-30T18:36:11+03:30
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی معتقد است که شعر انقلاب، گامی موثر در مسیر جهاد تبیین است و با شعر است که می‌توان به نحو دلنشین حقایق را تبیین کرد.

رشد ۲۴ درصدی آثار ارسالی به جشنواره کتاب و رسانه

 رشد ۲۴ درصدی آثار ارسالی به جشنواره کتاب و رسانه
2023-01-30T16:36:09+03:30
دبیر بیستمین جشنواره کتاب و رسانه از رشد ۲۴ درصدی آثار ارسالی به جشنواره کتاب و رسانه خبر داد.

جلد دوم از «منشور سینما» به همراه کتاب «ماهیت شناسی نخستین فتنه در قرن جدید» رونمایی شد

 جلد دوم از «منشور سینما» به همراه کتاب «ماهیت شناسی نخستین فتنه در قرن جدید» رونمایی شد
2023-01-30T16:09:29+03:30
نشست خبری و رونمایی از کتاب‌های منشور سینما جلد ۲ به کوشش پرویز فارسیجانی و ماهیت شناسی نخستین فتنه قرن جدید به نویسندگی محمدرضا شاه حسینی و روح اله شمقدری ...

بیژنی: کارتون و کاریکاتور جایگاه خود را در مطبوعات از دست داده است

 بیژنی: کارتون و کاریکاتور جایگاه خود را در مطبوعات از دست داده است
2023-01-30T16:09:29+03:30
داور بخش کارتون و کاریکاتور پانزدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر معتقد است که در فضای دلسردکننده‌ حاکم بر حوزه کارتون و کاریکاتور کشور،  سو‌سو زدن چراغ ا...

این پوسترها هم «کار خودشونه»! + عکس

 این پوسترها هم «کار خودشونه»! + عکس
2023-01-30T16:09:29+03:30
نمایشگاه پوسترهای محمدحسین نیرومند با عنوان «کار خودشونه» صبح امروز دوشنبه ۱۰ بهمن ماه در نگارخانه ابوالفضل عالی حوزه هنری افتتاح شد.

۷۲ هزار جلد کتاب به کتابخانه‌‌های مساجد اهدا شد

 ۷۲ هزار جلد کتاب به کتابخانه‌‌های مساجد اهدا شد
2023-01-30T14:49:29+03:30
معاون فرهنگی هنری ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد از اهدای ۷۲ هزار جلد کتاب به کتابخانه مساجد کشور خبر داد.

مؤسس شبکۀ قدس‌ ترکیه: تا آخر کنار انقلاب اسلامی و امام خامنه‌ای می‌مانیم

 مؤسس شبکۀ قدس‌ ترکیه: تا آخر کنار انقلاب اسلامی و امام خامنه‌ای می‌مانیم
2023-01-30T14:42:49+03:30
مؤسس شبکۀ قدس ترکیه می‌گوید: "امروز دشمنان علیه جمهوری اسلامی هجمه‌ می‌کنند، اما بدانند دفاع از جمهوری اسلامی صرفاً به‌عهده ایران نیست بلکه به‌عهد...

جشنواره هنرهای تجسمی فجر بستر مستعدی برای پاسخ به سرشت حقیقت‌جوی هنرمندان است

 جشنواره هنرهای تجسمی فجر بستر مستعدی برای پاسخ به سرشت حقیقت‌جوی هنرمندان است
2023-01-30T14:42:49+03:30
معاون امور هنری وزارت فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی به مناسبت آغاز پانزدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر، پیامی را صادر کرد.

تمرکز بر توسعه صنایع خلاق فرهنگی از وظایف اصلی رایزنان فرهنگی

 تمرکز بر توسعه صنایع خلاق فرهنگی از وظایف اصلی رایزنان فرهنگی
2023-01-30T14:42:48+03:30
وزیر ارشاد با اشاره به اینکه تمرکز بر توسعه صنایع خلاق فرهنگی از وظایف اصلی رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی در کشورهای مختلف است، گفت: تمامی بخش‌های مختلف وزار...

مهمترین عنصر فضای مجازی قدرت شهروندان و کاهش اقتدار دولت هاست

مهمترین عنصر فضای مجازی قدرت شهروندان و کاهش اقتدار دولت هاست
2023-01-30T13:42:33+03:30
حجت الاسلام شهریاری گفت:مهمترین عنصر فضای مجازی قدرت شهروندان و کاهش اقتدار دولت هاست. امروزه شاهدیم از بدنه اجتماعی قدرت تولید شده است.

جشنواره‌ای برای کتاب که سابقه‌اش به دو دهه رسیده است

 جشنواره‌ای برای کتاب که سابقه‌اش به دو دهه رسیده است
2023-01-30T13:49:29+03:30
دوشنبه دهم بهمن بیستمین دوره جشنواره کتاب و رسانه در حالی برگزار می‌شود که در این دوره این جشنواره تغییراتی را شاهد بوده است و برگزارکنندگان آن سعی کرده‌اند...

اعضای هیئت نظارت شورای اقامه نماز تبلیغات اسلامی بوشهر منصوب شدند

اعضای هیئت نظارت شورای اقامه نماز تبلیغات اسلامی بوشهر منصوب شدند
2023-01-30T13:29:13+03:30
بوشهر- مدیرکل تبلیغات اسلامی استان بوشهر گفت: اعضای هیئت نظارت شورای اقامه نماز تبلیغات اسلامی بوشهر منصوب شدند.

مؤسس شبکۀ قدس‌ ترکیه: تا آخر در کنار انقلاب اسلامی و امام خامنه‌ای می‌مانیم

 مؤسس شبکۀ قدس‌ ترکیه: تا آخر در کنار انقلاب اسلامی و امام خامنه‌ای می‌مانیم
2023-01-30T13:36:06+03:30
مؤسس شبکۀ قدس ترکیه می‌گوید" امروز دشمنان علیه جمهوری اسلامی هجمه‌ می‌کنند، اما بدانند دفاع از جمهوری اسلامی صرفاً بر عهده ایران نیست بلکه بر عهدۀ...

گزارش تسنیم از آمارهای نشر در دی‌ماه؛‌ افزایش قیمت ۴۹ درصدی کتاب

 گزارش تسنیم از آمارهای نشر در دی‌ماه؛‌ افزایش قیمت ۴۹ درصدی کتاب
2023-01-30T13:09:30+03:30
بر اساس آمارهای نشر در دی‌ماه سال جاری قیمت کتاب ۴۹ درصد رشد داشته، این در حالی است که تعداد عناوین نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته روند کاهشی را تجرب...

تئاتر شهرستان‌ها به تبلیغات نیاز دارد

 تئاتر شهرستان‌ها به تبلیغات نیاز دارد
2023-01-30T12:56:09+03:30
مرتضی مرتضوی‌راد که برای نخستین بار با نمایش «فنجان در طوفان چای» در چهل و یکمین جشنواره تئاتر فجر حضور یافته است، معتقد است که تئاتر در شهرستان‌ه...

توزیع «تن‌های محجر» در لبنان/ رزمندگان نوجوانی که در اسارت بزرگی کردند

 توزیع «تن‌های محجر» در لبنان/ رزمندگان نوجوانی که در اسارت بزرگی کردند
2023-01-30T12:42:58+03:30
کتاب «تن‌های محجر»، نوشته امیرمحمد عباس‌نژاد، به زبان عربی ترجمه و در لبنان توزیع شد. این اثر روایتی است از مقاومت آزادگان ایرانی در زندان‌های رژی...

برگزاری نشست‌های علمی تخصصی همزمان با دهه مبارک فجر

 برگزاری نشست‌های علمی تخصصی همزمان با دهه مبارک فجر
2023-01-30T12:42:58+03:30
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نشست‌های علمی و نمایشگاه‌های ادبی و هنری را به مناسبت سالروز پیروزی انقلاب اسلامی و دهه فجر برگزار می‌کند.

گردهمایی شاعران فارسی‌زبان از ۹ کشور در کنار «خلیج فارس»

 گردهمایی شاعران فارسی‌زبان از ۹ کشور در کنار «خلیج فارس»
2023-01-30T12:02:47+03:30
ششمین محفل هفدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر میزبان شاعران فارسی‌زبان و شاعرانی از کشورهای سوریه و لبنان خواهد بود.

جشنواره شعر فجر چراغ توجه به شعر در کشور را روشن نگاه داشته است

 جشنواره شعر فجر چراغ توجه به شعر در کشور را روشن نگاه داشته است
2023-01-30T11:49:26+03:30
علی محمد مؤدب گفت: ایران سرزمین شعر است و هر تفکری بخواهد ماندگار شود، باید شاعران خود را داشته باشد. جشنواره شعر فجر توانسته است چراغ توجه به موضوع شعر را ...

۲ کتاب جدید از نویسنده کتاب «صعود چهل ساله» منتشر می‌شود

 ۲ کتاب جدید از نویسنده کتاب «صعود چهل ساله» منتشر می‌شود
2023-01-30T11:49:25+03:30
اندیشکده سعدا ۲ کتاب جدید از نویسنده کتاب «صعود چهل ساله» با نام‌های «خود خدا» و «خدا زاده» را در روزهای آتی منتشر خواهد کرد.

خانم‌های نویسنده زاویه دید ممتازی دارند/ باید سطح تحمل نویسندگان و خوانندگان بالا برود

 خانم‌های نویسنده زاویه دید ممتازی دارند/ باید سطح تحمل نویسندگان و خوانندگان بالا برود
2023-01-30T11:49:25+03:30
عماد عبادی گفت: دلیل زیاد شدن خانم‌های نویسنده این است که خانم‌ها الان عرصه را باز می‌بینند و می‌توانند دیده شوند. جزئی‌پردازی که در داستان‌هایشان اتفاق می‌...

مدیر المنار لبنان: مسئولان سیاسی باید به رسانه‌ها در برابر دشمن اجازه ابتکار عمل دهند

 مدیر المنار لبنان: مسئولان سیاسی باید به رسانه‌ها در برابر دشمن اجازه ابتکار عمل دهند
2023-01-30T11:49:25+03:30
مدیر شبکۀ المنار می‌گوید ما باید ارزش بیشتری برای رسانه‌ها قائل باشیم و آن را از بسیاری از محدودیت‌ها رها کنیم، ما باید به این رسانه‌ها اجازه ابتکار عمل دهی...

آیا درددل درباره آزار دیگری یا انتقاد از مسئولان غیبت محسوب می‌شود؟

 آیا درددل درباره آزار دیگری یا انتقاد از مسئولان غیبت محسوب می‌شود؟
2023-01-30T11:49:25+03:30
طبق فتوای آیت‌الله خامنه‌ای، اگر به شخصی ظلمی شده، او می‌تواند نزد دیگران شکایت و تظلم کند و آن ظلم را نقل کند؛ البته مقصود آنجایی است که ظلم صورت گرفته در ...

مرضیه هاشمی: همزمان با هجمۀ رسانه‌ای دشمن باید ارزش‌های اسلامی و ارزش زن را پررنگ کنیم

 مرضیه هاشمی: همزمان با هجمۀ رسانه‌ای دشمن باید ارزش‌های اسلامی و ارزش زن را پررنگ کنیم
2023-01-30T11:49:25+03:30
مجری شبکۀ پرس تی‌وی می‌گوید: باید هر لحظه منتظر یک بمب رسانه‌ای علیه ایران و اسلام باشیم. همزمان با هجوم دشمن، باید ارزش‌های اسلامی را پررنگ کنیم، ارزش...

توکلی‌زاده: غفلت مسئولان در حوزۀ فرهنگ و رسانه برایمان مفهوم نیست

 توکلی‌زاده: غفلت مسئولان در حوزۀ فرهنگ و رسانه برایمان مفهوم نیست
2023-01-30T10:16:02+03:30
معاون اجتماعی فرهنگی شهرداری تهران می‌گوید در این اوج جنگ جهانی رسانه‌ای و فرهنگی، غفلت از این موضوع در حوزۀ بودجه و برنامه‌ریزی و عدم اولویت‌بندی...

چهارمین دوره‌ی شب‌های شعر انقلاب برگزار می‌شود

چهارمین دوره‌ی شب‌های شعر انقلاب برگزار می‌شود
2023-01-30T09:55:53+03:30
چهارمین دوره‌ی شب‌های شعر انقلاب همزمان با دهه فجر ۱۴۰۱ در همدان به همت مجمع شاعران اهل بیت (ع) افتتاح می‌شود.

ثبت‌نام دوره آموزشی تربیت مجریان مسابقات و محافل قرآنی آغاز شد

ثبت‌نام دوره آموزشی تربیت مجریان مسابقات و محافل قرآنی آغاز شد
2023-01-30T09:55:53+03:30
مرکز امور قرآنی سازمان اوقاف و امور خیریه در نظر دارد دوره آموزشی تربیت مجریان مسابقات و محافل قرآنی را با حضور ۶۰ شرکت‌کننده برگزار کند.

«فصل شیدایی لیلا‌ها» روانه بازار نشر شد

 «فصل شیدایی لیلا‌ها» روانه بازار نشر شد
2023-01-30T10:02:52+03:30
«فصل شیدایی لیلاها»، نوشته سید‌علی شجاعی برای دوازدهمین‌بار از سوی انتشارات نیستان منتشر و روانه بازار نشر شد.

"معرکه آب"، نمایشگاه نقاشی آثار دینی حسن روح‌الامین در روسیه

 "معرکه آب"، نمایشگاه نقاشی آثار دینی حسن روح‌الامین در روسیه
2023-01-30T10:02:52+03:30
نمایشگاه آثار نقاشی هنرمند برجسته ایرانی و برگزیده چهره هنر انقلاب، حسن روح الامینی با عنوان«دل‌نگاره» و با موضوع زندگی اهل بیت علیهم السلام در مو...
X فیلم جدید فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)