میرنیوز

کشف نامه‌های سر به مُهر عارف پس از ۸۰ سال/ روایت «شاعر ملی ایران» از روزهای پایانی عمرش

 کشف نامه‌های سر به مُهر عارف پس از ۸۰ سال/ روایت «شاعر ملی ایران» از روزهای پایانی عمرش 2021-06-02T10:08:54+04:30

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، تاریخ مشروطه از جمله موضوعات مورد علاقه نویسندگان و پژوهشگران طی دهه‌های گذشته است. تاکنون آثار متعددی درباره این موضوع با عینک بررسی تاریخ و حوادث سیاسی اجتماعی ایران در آن برهه، نوشته و منتشر شده است، با این حال ادبیات مشروطه را می‌توان ادبیاتی نکاویده دانست؛ ادبیاتی که در خلال این پژوهش‌ها مظلوم مانده حال آنکه، تأثیری غیر قابل انکار در همدلی مردم ایران و آگاه‌سازی ملت برای رسیدن به خواسته‌های خود داشته است. عارف قزوینی به عنوان یکی از شاعران و تأثیرگذاران این جریان، مردی که او را یگانه شاعر ملی می‌نامند، نیز از این قاعده مستثنی نبوده است.

کتاب «نامه‌های عارف قزوینی» که به کوشش مهدی نورمحمدی به تازگی توسط نشر نگاه روانه کتابفروشی‌ها شده، نمونه‌ای است از تلاش‌ سال‌های اخیر برای زدودن غبار از چهره عارف، صدای آزادی‌خواهی ملت ایران. نورمحمدی که پیش از این، در دهه 90، کتابی با همین عنوان را منتشر کرده بود، این‌بار با ویراست جدید و با افزودن نامه‌های تازه‌یافته شده از عارف، کتاب را با طرح جلدی نو در دسترس مخاطبان قرار داده است. کتاب مشتمل بر 84 نامه از عارف قزوینی، 13 نامه به عارف و 10 نامه درباره اوست که نویسنده آنها را از مجموعه‌های خصوصی، نسخه‌های دستنویس، کتب، روزنامه‌ها و مجلات گوناگون گردآوری کرده است.

از میان نامه‌های این مجموعه، سه نامه عارف به‌ علی بیرنگ برای اولین‌بار منتشر شده است. این نامه‌ها، حاوی دو غزل و دو دوبیتی (به‌معنی عام) و دو بیت منتشر نشده‌اند که در دیوان عارف نیامده است. نویسنده که در سال گذشته کتاب دیگری تحت عنوان «اخبار عارف قزوینی در مطبوعات (از دورۀ قاجار تا عصر حاضر)» را از نشر علم منتشر کرده بود، این‌بار تلاش دارد از گذر نامه‌های عارف یا نامه‌هایی که درباره او نوشته شده است، چهره نزدیک‌تری از او را به مخاطب خود نشان دهد؛ چهره‌ای که این‌بار بی‌پرده و گاه با قلم خود او معرفی می‌شود.

عارف در عمر کوتاهی که داشت، اتفاقات و حوادث مختلفی را از سر گذراند؛ از اتفاقاتی که در زندگی شخصی او رخ داد(مانند ماجرای ازدواج شاعر) تا حوادث متعدد اجتماعی، سیاسی و ادبی همگی از او شاعری یگانه ساخت که با وجود آنکه مورد طعن سیاسیون عافیت‌جو و طرد دوستان و دشمنان بود، اما همواره دو نکته در زندگی او می‌درخشد: صراحت کلام و وطن‌دوستی. اگر نگاهی به زندگی شاعر بیندازیم، خواهیم دانست که همین نکته اول بود که او را مطرود آشنا و غریبه کرد. او بی‌آنکه به عواقب سخنش بیندیشد، با اطمینان از آنچه درست است، آن را بر زبان می‌آورد. و شاید در کنار هم قرار گرفتن این دو نکته است که او را شاعری متمایز از دیگران و خیل شاعران مشروطه ساخت، شاعری که با مردم غریبه نبود، زبان حال آنها بود و آنچه بر سر ملت و ملک می‌رفت، بی‌کم و کاست در شعرش نمود داشت. نمونه‌های فراوانی از این قسم از سخنان او را می‌توان در آثارش جست؛ از یادداشت‌هایش که بعد از استبداد صغیر در روزنامه‌ها منتشر شده گرفته تا سروده‌ها و تصنیف‌هایش به مناسبت‌های مختلف از جمله روز مرگ محمدتقی پسیان:

این سر که نشان سرپرستی است
امروز رها ز قید هستی است

با دیدهٔ عبرتش ببینید
کاین عاقبت وطن‌پرستی است

خود نیز در نوشته‌هایش به نتیجه این دست از سخنان بی‌پرده و رک اشاره می‌کند: «آخر این چه بدبختی بود که دامن گیر من شده‌است. فرمانفرما با من بد، سلیمان میرزا بد، قوام‌السلطنه بد، تقی‌زاده هم بد، نصرت‌الدوله بد، ملک‌الشعرا بد، مرتجع و آزادی‌خواه هر دو دشمن، من از هر طرف هدف تیر کینه‌خواهی شده».

ساختارشکنی‌های او تنها منحصر به نوع رفتار و واکنشش نسبت به حوادث و ماجراهای پیرامونی‌اش نبود، عارف جوان خیلی زود نشان داد که در تصنیف و ترانه نیز راهی متفاوت با دیگران طی می‌کند؛ راهی که نام او را تا زبان فارسی زنده است، در خاطره فارسی‌زبانان نگاه می‌دارد. تصنیف‌هایی که در بزنگاه‌های تاریخی و حوادث مهم اجتماعی یکصد سال اخیر ایران، همواره کنار مردم ایران و بر زبان آنها بوده است: از خون جوانان وطن لاله دمیده ...

همین است که او را «شاعر ملی ایران» نامیده‌اند. او برای رسیدن به این درجه اعتبار، راه سختی را پشت سر گذاشت. درباره او نوشته‌اند: عارف دورۀ جوانی و نوجوانی خود را در دوران مظفرالدین شاه گذراند و با جهدی که در راه آزادی و مشروطه‌خواهی به خرج داد و مصائبی که دید، خود به تکه‌ای از تاریخ مشروطه بدل شد. او در طول 54 سال زندگی، راه‌های بسیاری پیمود، شعر ساخت، تصنیف سرود و آواز خواند و حتی خوشنویسی کرد و سرانجام موسیقی‌شناس و تصنیف‌سازی برجسته شد؛ تا آنجا که حتی مخالفان او چون بدین اقلیم می‌رسیدند، سپر انداخته و بی‌چون و چند او را تصنیف‌سازی درخشان می‌شمردند.

اغلب نامه‌های ارائه شده در کتاب نورمحمدی، متعلق به دوران زندگی عارف در همدان است؛ یعنی در سال‌های 1306 ـ 1312؛ زمانی که او روزگار را در انزوا، فقر، سختی و بیماری گذراند. او در گذر این نامه‌ها از وضعیت جسمانی خود و مشکلاتی که با آنها در 12 سال آخر حیات خود با آن دست و پنجه نرم می‌کرد، برای مخاطب امروز می‌گوید.

در لابه‌لای سطرهای این نامه‌ها با نام‌های آشنایی چون بهار، ایرج میرزا، وحید دستگردی، تیمورتاش، جمالزاده، کسروی و ... برمی‌خوریم و از جزئیات ماجراهایی که در آن سال‌ها بر ادبیات و سیاست و اجتماع ایران حاکم بود، مطلع می‌شویم. از میان این خطوط گاهی به تأثیر منفی اتفاقات آن دوران بر روح و کالبد زندگی عارف پی می‌بریم. به عنوان نمونه، او در یکی از این‌نامه‌ها درباره تأثیرات ناگواری که «عارف‌نامه» ایرج‌میرزا بر روح و روان وی گذارده، می‌نویسد: «... پس این­‌ها ریشه بود که به‌ آبیاری «عارف‌نامه» به قدری قوی شد که بنیانِ آسایش خیال مرا ریشه­‌کن و مانند عَشَقَه به‌شاخ و بالِ شرافتِ من چنان پیچیده است که بیم آن دارم برگ و پی و پایه بلکه ریشه آن را هم ممکن است خشک کند. والا انسان برای چهار شعرِ مزخرفِ بی­‌معنی، آن هم از یک آدمِ معلوم­‌الحالی این‌طور نباید دلتنگ شود.»

همچنین گریز از مسائل شخصی به مسائل سیاسی روز از جمله ویژگی‌ نامه‌های او در این اثر است، برای مثال در نامه به بهار، در خلال نوشته‌های دوستانه به برخی رجال سیاسی همچون نصرت‌الدوله و مدرس و در نامه به خلعتبری، به زلزله‌زدگان خوی، سلماس و خراسان اشاره کرده است.از سوی دیگر، نویسنده نامه‌ها گاه در میانه نامه، ابیاتی ناب و متناسب با موضوع و جان کلام نامه، ذکر کرده است که خواندن آنها شیرینی خاص خود را دارد.

این نامه‌ها زبان حال و آیینه تمام‌نمای روحیات و افکار عارف‌اند و اطلاعات ارزشمند و منحصر به‌فردی که از این نامه‌ها به‌دست می‌آید، در شناخت عارف، تحقیق در احوال و آثار و همچنین تدوین کامل‌ترین زندگی‌نامه وی، اهمیت و ارزش فراوانی دارد.

نشر نگاه کتاب حاضر را در 480 صفحه منتشر کرده و در دسترس علاقه‌مندان به ادبیات دوره مشروطه قرار داده است.

انتهای پیام/

منبع : خبرگزاری تسنیم


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار فرهنگی

"دورهمی" و "خندوانه" پدیده سلبریتیسم را سرعت می‌بخشند/ مقابله با عوارض منفی نیازی به حذف سلبریتی‌ها ندارد

 "دورهمی" و "خندوانه" پدیده سلبریتیسم را سرعت می‌بخشند/ مقابله با عوارض منفی نیازی به حذف سلبریتی‌ها ندارد
2021-06-12T20:38:29+04:30
برنامه‌های تلویزیونی واقع‌گرا و واقع‌نمایی مثل "دورهمی" و "خندوانه" که سلبریتی‌ها را جلوی دوربین می‌آورند و خارج از حیطه تخصصیشان ب...

ویژه‌برنامه‌های آستان حضرت معصومه(س) در دهۀ کرامت/ پویش «نذر قلم» و مسابقه «حدیث کرامت»

 ویژه‌برنامه‌های آستان حضرت معصومه(س) در دهۀ کرامت/ پویش «نذر قلم» و مسابقه «حدیث کرامت»
2021-06-12T17:18:36+04:30
بیش از ۲۰۰ ویژه‌برنامه در قالب ۴۰ عنوان محوری به‌مناسبت دهه کرامت در دستور کار قرار گرفته است. با توجه به شرایط متفاوت کرونایی، در این برنامه‌ها تلاش شده اس...

یادداشت|سلبریتیسم و کنشگری سیاسی- اجتماعی

 یادداشت|سلبریتیسم و کنشگری سیاسی- اجتماعی
2021-06-12T17:18:34+04:30
اگر سلبریتی حق دارد در مسائل غیرتخصصی خودش اظهار نظر کند، از آن طرف، تکلیف دارد در مسائلی که اظهارنظر کرده، پاسخگو باشد و به این سادگی فکر نکند که پستی اینس...

آرزوهای دخترانه "مائده" و بازی‌های کودکانه "مهدیه"/ از قرچک تا خیابان ایران به‌عشق قرآن

 آرزوهای دخترانه "مائده" و بازی‌های کودکانه "مهدیه"/ از قرچک تا خیابان ایران به‌عشق قرآن
2021-06-12T15:51:55+04:30
مائده گنجعلی ۱۱ساله و فرزند اول خانواده‌ای ۴نفره است، او و خواهرش مهدیه، حافظ قرآن‌اند، مائده ۳۰ جزء قرآن را حفظ کرده است و مهدیه در مسیر حفظ کل قرآن توانست...

آرزوهای دخترانه "مائده" و بازی‌های کودکانه "مهدیه" / از قرچک تا خیابان ایران به عشق قرآن

 آرزوهای دخترانه "مائده" و بازی‌های کودکانه "مهدیه" / از قرچک تا خیابان ایران به عشق قرآن
2021-06-12T15:38:35+04:30
مائده گنجعلی ۱۱ ساله و فرزند اول خانواده‌ای ۴ نفره است، او و خواهرش مهدیه، حافظ قرآن آند، مائده ۳۰ جزء قرآن را حفظ کرده و مهدیه در مسیر حفظ کل قرآن توانسته ...

دعوت از هیأت‌های سراسر کشور برای پیوستن به پویش «دعوت حضور»

دعوت از هیأت‌های سراسر کشور برای پیوستن به پویش «دعوت حضور»
2021-06-12T15:04:53+04:30
مداح جوان اهل بیت(ع) با انتشار پیامی در توئیتر از هیأت‌های سراسر کشور دعوت کرد تا به پویش «دعوت حضور» بپیوندند.

روش برقراری کرامت در محیط خانواده/کاندیدای بی‌تقوا نمی‌تواند حافظ کرامت مردم باشد

 روش برقراری کرامت در محیط خانواده/کاندیدای بی‌تقوا نمی‌تواند حافظ کرامت مردم باشد
2021-06-12T14:45:20+04:30
مسئولی که ابتدای کار خود را با بی‌حرمتی نسبت به سایر مسئولان آغاز می‌کند و کرامت آنها را حفظ نمی‌کند، مطمئن باشیم فردا کرامت مردم جامعه را حفظ نخواهد کرد.

یادداشت| همه نگرانیم که خوب انتخاب نکنیم

 یادداشت| همه نگرانیم که خوب انتخاب نکنیم
2021-06-12T14:45:19+04:30
همواره انتخابات مهم‌ترین منفذ رخنه بدخواهان بوده و هست، اگر خوب انتخاب نکنیم، انقلاب و نظام اسلامی به خطر می‌افتد و قهراً خداوند هم عزتش را از ملت انقلابی پ...

خبرهای خوش از تأمین کاغذ ناشران تا ۱۰ روز آینده

 خبرهای خوش از تأمین کاغذ ناشران تا ۱۰ روز آینده
2021-06-12T14:45:18+04:30
معاون فرهنگی وزارت ارشاد گفت:‌ به‌دنیال تأمین کاغذ برای ناشران هستیم. ظرف ۱۰ روز آینده خبرهای خوشی از کاغذ خواهد رسید که مشکلات را تاحدی برطرف می‌کند.

دعوت از هیأت‌های سراسر کشور برای به پیوستن به پویش «دعوت حضور»

دعوت از هیأت‌های سراسر کشور برای به پیوستن به پویش «دعوت حضور»
2021-06-12T14:24:55+04:30
میثم مطیعی با انتشار پیامی در توئیتر از هیأت‌های سراسر کشور دعوت کرد تا به پویش «دعوت حضور» بپیوندند.

بزرگداشت دهه کرامت ضامن تعمیق فرهنگ اهل بیتی در دل‌های مومنان است

بزرگداشت دهه کرامت ضامن تعمیق فرهنگ اهل بیتی در دل‌های مومنان است
2021-06-12T14:24:54+04:30
حجت‌الاسلام خاموشی اظهار کرد: دهه کرامت دهه ترویج فرهنگ ائمه اطهار(ع) بوده و بزرگداشت آن ضامن تعمیق فرهنگ اهل بیتی در دل‌های مومنان است.

ترویج فرهنگ رضوی آداب خاصی دارد

ترویج فرهنگ رضوی آداب خاصی دارد
2021-06-12T14:24:54+04:30
حسام‌الدین سراج، با اشاره به اینکه ظرفیت‌های فراوانی برای معرفی فرهنگ رضوی از طریق هنر وجود دارد، گفت: این مساله آداب خاصی دارد، باید از دریچه هنر بُعد روحان...

ویژه برنامه «از بهشت تا بهشت» به مناسبت دهه کرامت

ویژه برنامه «از بهشت تا بهشت» به مناسبت دهه کرامت
2021-06-12T14:11:33+04:30
رادیو قرآن به منظور تبیین معارف و فرهنگ اهل‌بیت با با برنامه "از بهشت تا بهشت" به استقبال دهه کرامت می‌رود.

مردم وحدت و همدلی خود را در روز انتخابات به نمایش بگذارند

مردم وحدت و همدلی خود را در روز انتخابات به نمایش بگذارند
2021-06-12T14:11:33+04:30
مدیر حوزه علمیه خراسان شمالی گفت: مردم موظف به رأی دادن به فرد اصلح برای اداره امور کشور هستند و در روز انتخابات وحدت و همدلی خود را در به نمایش می گذارند.

حضرت معصومه(س) شرط ورود به ولایت امام رضا(ع) است

حضرت معصومه(س) شرط ورود به ولایت امام رضا(ع) است
2021-06-12T14:11:32+04:30
نماینده مجلس خبرگان رهبری حضرت معصومه(س) را شرط ورود به ولایت امام رضا(ع) دانست و گفت: حضرت معصومه در قیامت مقام شفاعت دارند.

چهارپایه خوانی میثم مطیعی و عبدالرضا هلالی در میدان راه آهن

چهارپایه خوانی میثم مطیعی و عبدالرضا هلالی در میدان راه آهن
2021-06-12T12:11:32+04:30
جشن خیابانی دهه کرامت با چهارپایه خوانی عبدالرضا هلالی و میثم مطیعی به منظور دعوت مردم به حضور حداکثری در انتخابات ۱۴۰۰ برگزار می‌شود.

انتقادی که گریبانگیر نویسنده رمان "به‌سپیدی یک رؤیا" شد/ توجیه نویسنده برای خلق خواهر فرضی برای حضرت معصومه (س)

 انتقادی که گریبانگیر نویسنده رمان "به‌سپیدی یک رؤیا" شد/ توجیه نویسنده برای خلق خواهر فرضی برای حضرت معصومه (س)
2021-06-12T12:18:36+04:30
فاطمه سلیمانی ازندریانی، نویسنده رمان «به سپیدی یک رویا» درباره زندگی حضرت معصومه (س) معتقد است که استفاده از عنصر تخیل در نوشتن رمان از زندگی ائم...

سمینارهای تخصصی آشنایی با بازار جهان اسلام برگزار می‌شود

سمینارهای تخصصی آشنایی با بازار جهان اسلام برگزار می‌شود
2021-06-12T11:58:12+04:30
سمینار تخصصی که از سوی مرکز آموزش سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور وابسته به جهاد دانشگاهی برگزار می‌شود.

هر رأی ما تیری بر قلب دشمنان ایران اسلامی است

هر رأی ما تیری بر قلب دشمنان ایران اسلامی است
2021-06-12T11:18:12+04:30
این عالم و پژوهشگر اهل سنّت مشکلات کنونی کشور را متوجه عدم انتخاب درست در انتخابات گذشته دانست و گفت: هر رأی ما تیری بر قلب و چشم دشمنان ایران اسلامی است.

رسالت تاریخی اهالی مسجد و هیئت در انتخابات ریاست‌جمهوری

 رسالت تاریخی اهالی مسجد و هیئت در انتخابات ریاست‌جمهوری
2021-06-12T11:11:56+04:30
مهم‌ترین نکته در تحلیل انتخابات امسال این است که پیروز اصلی، مردم خواهند بود. مشارکت مردم بار دیگر نشان خواهد داد که مردم با وجود مشکلات معیشتی اما بنیان سا...

صوفی: تلویزیون‌های همه دنیا ضابطه دارند/ ولنگاری جایی در رسانه ملی ندارد

 صوفی: تلویزیون‌های همه دنیا ضابطه دارند/ ولنگاری جایی در رسانه ملی ندارد
2021-06-12T11:11:55+04:30
دبیر شورای نظارت بر صداوسیما گفت: در شبکه‌های حاکمیتی، ضابطه، اخلاق و حیا و عفت عمومی حاکم است. غیر از این‌ها جایش در رسانه ملّی نیست.

راز هجرت حضرت معصومه (س) / جاده‌ای به سوی بهشت

 راز هجرت حضرت معصومه (س) / جاده‌ای به سوی بهشت
2021-06-12T10:31:50+04:30
حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله علیها توفیق یافت تا در جوار دو امام معصوم تعلیم و تربیت شود. تأثیر رشد ایشان را می‎توانیم در جای جای زندگی با برکتشان در قالب اط...

آغاز به کار ششمین دوره مدرسه رمان شهرستان ادب

 آغاز به کار ششمین دوره مدرسه رمان شهرستان ادب
2021-06-12T10:18:35+04:30
ثبت‌نام ششمین دوره آموزش تخصصی و نگارش حرفه‌ای مدرسه رمان شهرستان ادب آغاز شد. علاقه‌مندان تا بیستم تیرماه فرصت دارند تا در این دوره ثبت‌نام کنند.

سراج: موسیقی باید دریچه‌ای برای ارتباط مخاطب با امام رئوف شود

 سراج: موسیقی باید دریچه‌ای برای ارتباط مخاطب با امام رئوف شود
2021-06-12T10:18:35+04:30
شاید فردی که اثر ساخت من را می‌شنود، کمتر با مسائل دینی و مذهبی آشنا باشد. موسیقی باید دریچه‌ای برای ارتباط این فرد با امام رئوف شود.

کاغذ ارزان است اما خریدار ندارد/ راه حل آیت‌الله رئیسی برای برون‌رفت از بحران کاغذ

 کاغذ ارزان است اما خریدار ندارد/ راه حل آیت‌الله رئیسی برای برون‌رفت از بحران کاغذ
2021-06-12T10:18:34+04:30
قیمت کاغذ در بازار آزاد واردات برای چندمین هفته متوالی روی ۶۰۰ هزار تومان ثابت است‌، در حالی که کارشناسان این قیمت را مناسب می‌دانند اما خریداری در بازار وج...

گزارشی تصویری از دوتارنوازی عزیز و یاسمین تنها

 گزارشی تصویری از دوتارنوازی عزیز و یاسمین تنها
2021-06-12T10:18:34+04:30
عزیز تنها و یاسمین تنها در قالب مجموعه اجراهای «برخط ماه و نوا» به دونوازی دوتار پرداخته‌اند که حاصل این اجرا فردا پخش می‌شود.

راز هجرت حضرت معصومه (س) / جاده‌ای بسوی بهشت

 راز هجرت حضرت معصومه (س) / جاده‌ای بسوی بهشت
2021-06-12T10:18:34+04:30
حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله علیها توفیق یافت تا در جوار دو امام معصوم تعلیم و تربیت شود. تأثیر رشد ایشان را می‎توانیم در جای جای زندگی با برکتشان در قالب اط...

توبه‌ای منقول از پیامبر اکرم(ص) ویژه ماه ذی‌القعده/ فضیلت روزه ماه‌های حرام چیست؟

توبه‌ای منقول از پیامبر اکرم(ص) ویژه ماه ذی‌القعده/ فضیلت روزه ماه‌های حرام چیست؟
2021-06-12T09:04:52+04:30
آیت‌الله میرزا جواد ملکی تبریزی در کتاب شریف المراقبات در خصوص اعمال ماه ذی‌القعده به نقل از روایات، مواردی را در خصوص اعمال این ماه سفارش کرده است.

توبه‌ای منقول از پیامبر اکرم(ص) ویژه ماه ذی القعده/فضیلت روزه ماه‌های حرام چیست؟

توبه‌ای منقول از پیامبر اکرم(ص) ویژه ماه ذی القعده/فضیلت روزه ماه‌های حرام چیست؟
2021-06-12T08:51:32+04:30
آیت الله میرزا جواد ملکی تبریزی در کتاب شریف المراقبات در خصوص اعمال ماه ذی القعده به نقل از روایات مواردی را در خصوص اعمال این ماه سفارش کرده است.

سفرهای تبلیغی نامزدهای ریاست جمهوری از دریچه شبکه‌های استانی، پدیده رسانه ملی در انتخابات

 سفرهای تبلیغی نامزدهای ریاست جمهوری از دریچه شبکه‌های استانی، پدیده رسانه ملی در انتخابات
2021-06-11T17:25:14+04:30
معاون امور استان‌های رسانه ملی، برنامه‌های انتخاباتی نامزدهای ریاست جمهوری را به مثابه سفرهای استانی توصیف و از این کار بزرگ به یک پدیده رسانه‌ای یاد کرد.
X فیلم جدید کلیپ جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)