میرنیوز

سرچشمه مشکلات "کارون‌" سدسازی است یا تغییر اقلیم؟

سرچشمه مشکلات "کارون‌" سدسازی است یا تغییر اقلیم؟ 2021-07-22T08:03:26+04:30

به گزارش ایسنا، حوضه آبریز کارون بزرگ با مساحت ۶۷ هزار و ۲۵۷ کیلومتر مربع، از نظر آبی یکی از حوض‌های آبریز مهم در کشور است. فراوانی ریزش‌های جوی، به‌ویژه در سرشاخه‌های این حوضه، پتانسیل عظیمی از منابع آب سطحی را در این حوضه ایجاد کرده است؛ به گونه‌ای که بیش از ۲۵ درصد از جریان‌های سطحی کشور، در آن جریان دارد.

همچنین شرایط زمین‌شناسی این حوضه، در کنار ریزش‌های جوی مناسب، ذخایر درخور توجهی از منابع آب زیرزمینی را در حوضه آبریز کارون بزرگ ایجاد کرده است.

سدهای بزرگ معمولا به صورت چند منظوره و با اهدافی مثل ذخیره آب برای فصول کم‌آب، کنترل سیلاب، تولید انرژی و استفاده تفریحی ایجاد می‌شوند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در حوضه کارون بهره‌برداری از سدها در طی سال‌های ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۵، به میزان ۱۰ برابر افزایش داشته است. ضرورت تامین آب از یک سو و تغییراتی که سدها در محیط اطراف ایجاد می‌کنند، توجه به آثار طرح‌های سدسازی بر محیط زیست را بیش از پیش نمایان می‌کند.

سد گتوند علیا؛ یکی از طرح‌های بزرگ عمرانی کشور است که در استان خوزستان و روی رودخانه کارون، بین مسجد سلیمان و سد تنظیمی گتوند، احداث شده است. مطالعات پیشین در ارتباط با حوضه آبریز کارون نشان داده که فعالیت‌های انسانی اثرگذار بر رودخانه کارون، در مناطق کوهستانی مانند اجرای طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ و کوچک، سدسازی و انتقال بین حوضه‌ای آب از رودخانه کارون به حوضه‌های مجاور، تعادل هیدرولوژیکی و اکولوژیکی کارون را در مناطق بالادست به هم زده است.

در سال‌های اخیر تحقیقات گسترده‌ای در خصوص کیفیت آب رودخانه کارون انجام شده است؛ ولی سهم فعالیت‌های انسانی (سد گتوند علیا) و تغییرات اقلیمی (خشکسالی هیدرولوژیکی) بر کمیت و کیفیت منابع آب مشخص نشده است.

به همین دلیل پژوهشگران با انجام یک مطالعه این دو عامل (خشکسالی و سدسازی) را بر منابع آب کارون بررسی کردند.

برای ارزیابی آثار سد گتوند علیا در این تحقیق از روش ماتریس ایرانی استفاده شد. تجزیه و تحلیل این ماتریس نشان داد که پروژه سد گتوند با ارائه طرح‌های بهسازی و گزینه‌های اصلاحی مورد تایید است.

بررسی سهم تغییر اقلیم در کاهش کیفیت آب‌های سطحی منطقه مورد مطالعه حاکی از این است که تغییرات اقلیمی بر تغییرات کیفیت منابع آب سطحی اثرگذار نبوده است. در عین حال بررسی دوره‌های ترسالی و خشکسالی در سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۶ نشان می‌دهد که کیفیت آب‌های سطحی، متاثر از دوره‌های خشکسالی نیست و یا با تاخیر یک‌ساله خود را نشان می‌دهد.

با نمونه برداری آب سه نقطه از سد تنظیمی گتوند علیا مشخص شد که کاهش کیفیت آب در طول رودخانه محسوس نیست. ولی بررسی سختی آب نشان می‌دهد که بخش اعظم سختی آب مرتبط با آزادسازی یون منیزیم از سازند گچساران است. همچنین بررسی‌ها نشان داد که شرایط برای آبزیان به میزان هشت برابر سخت‌تر شده است.

در این مطالعه عنوان شده است که روند کاهش کیفیت منابع آب‌های سطحی از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴ را می‌توان به آب‌گیری سد گتوند در سال ۱۳۹۰ نسبت داد. نزدیکی معدن نمک عنبر و سازند نمکی گچساران به محل سد گتوند علیا، در پروژه مطالعاتی این سد در نظر گرفته نشده است.

مخزن سد گتوند با طولی بیش‌ از ۹۰ کیلومتر توسط سازندهای گچساران، میشان، آغاجری، لهبری و بختیاری احاطه شده است. حضور سازند گچساران در مخزن سد، از منظر زیست‌محیطی قابل بحث است. این سازند شامل لایه‌هایی از «مارن انیدریت» و نمک است. وجود معدن نمک در فاصله پنج کیلومتری سد، سبب شده که به هنگام آبگیری و تشکیل دریاچه پشت سد، این معدن نمک به کلی به زیر آب دریاچه فرو رود و شوری آب رودخانه کارون را به بالاترین حد ممکن برساند. شوری آب دریاچه پشت سد و سرایت این شوری به کارون در پایین‌دست، سبب کاهش کیفیت این رود برای کشاورزی شده است.

بررسی‌های زمین‌شناسی و تاثیر تغییر اقلیم و فعالیت انسانی بر کیفیت آب‌های زیرزمینی محدوده گتوند –عقیلی نشان می‌دهد که عامل اصلی شوری آب‌های زیرزمینی در این حوضه، انحلال «هالیت» است و تبخیر، تبادل یونی و هوازدگی سنگ‌های سیلیکاته تاثیر کم‌تری دارند.

همچنین بررسی تغییرات کمیت منابع آب‌زیرزمینی در دوره آماری ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۶ بیانگر این است که تراز آب زیرزمینی به طور کلی روندی نزولی دارد و سطح آب زیرزمینی در این دوره افتی برای ۱.۴ متر داشته است و متوسط افت سالیانه تراز آب زیرزمینی ۱۰.۷ سانتی‌متر محاسبه شده است. با توجه به آبگیری سد گتوند علیا در سال ۱۳۹۰ و مقایسه شاخص‌های مرتبط، مشخص می‌شود که از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۴ خشکسالی هیدرولوژیکی و هیدروژئولوژیکی در منطقه وجود نداشته و می‌توان بخشی از افت آب‌های زیرزمینی را ناشی از احداث سد گتوند علیا و به دنبال آن، برداشت‌های غیر منطقه‌ای دانست.

پژوهشگران این مطالعه می‌گویند: با توجه به این‌که مصرف عمده از منابع آبی در این منطقه مربوط به بخش کشاورزی است و با توجه به پایین آمدن سطح آب منطقه، مدیریت و بهره‌برداری صحیح در بخش کشاورزی در این محدوده ضروری است.

در انجام این تحقیق مریم نعیمی و سمیرا زندی‌فر؛ پژوهشگران بخش تحقیقات بیابان موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور به همراه الهام فیجانی؛ استادیار دانشکده زمین‌شناسی دانشگاه تهران و سعید فرزین؛ استادیار دانشکده عمران دانشگاه سمنان، مشارکت داشتند.

این مطالعه، بخشی از «طرح جامع مطالعات گرد و غبار استان خوزستان»، زیر پروژه‌ «بررسی و مطالعه کمی آب‌های زیرزمینی و پهنه‌بندی آن در سه حوضه آبخیز غرب ایران (کرخه، کارون و جراحی-زهره» است و نتایج به دست آمده از آن به صورت مقاله علمی با عنوان «ارزیابی آثار تغییر اقلیم و فعالیت انسانی بر منابع آب (مطالعه موردی: رودخانه کارون)» در فصل‌نامه اکوهیدرولوژی دانشگاه تهران، منتشر شده است.

انتهای پیام

منبع : خبرگزاری ایسنا


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار علمی

واکسن بزن ۱۰۰ دلار بگیر!

واکسن بزن ۱۰۰ دلار بگیر!
2021-07-29T11:59:18+04:30
شهردار نیویورک روز چهارشنبه اعلام کرد: به هر کسی که دوز اول واکسن کووید-۱۹ را دریافت کند ۱۰۰ دلار پاداش تعلق می‌گیرد.

آموزش ترم آینده دانشجویان دانشگاه تهران ترکیبی است

آموزش ترم آینده دانشجویان دانشگاه تهران ترکیبی است
2021-07-29T11:59:17+04:30
معاون آموزشی دانشگاه تهران با بیان اینکه آموزش در ترم آتی تحصیلی به صورت ترکیبی خواهد بود، گفت: با انجام واکسیناسیون دانشجویان و اعضای هیأت علمی، می‌توان با ...

ضرب‌الاجل اتحادیه اروپا به ایرلند درباره واتس‌اپ

ضرب‌الاجل اتحادیه اروپا به ایرلند درباره واتس‌اپ
2021-07-29T11:56:06+04:30
سازمان حفاظت از اطلاعات ایرلند یک ماه فرصت دارد تا تصمیم خود را درباره تحقیقات همخوانی واتس اپ با قوانین اتحادیه اروپا اعلام کند.

واکسیناسیون گروههای هدف تا یک یا دو ماه آینده تمام می شود

واکسیناسیون گروههای هدف تا یک یا دو ماه آینده تمام می شود
2021-07-29T11:56:06+04:30
معاون کل وزارت بهداشت گفت: واکسیناسیون گروههای هدف تا یک یا دو ماه آینده تمام می شود و بعد واکسیناسیون مردم عادی که هیچ مشکلی ندارند و سن بالا هم نیستند آغاز...

ضرب الاجل اتحادیه اروپا به ایرلند درباره واتس اپ

ضرب الاجل اتحادیه اروپا به ایرلند درباره واتس اپ
2021-07-29T11:42:38+04:30
سازمان حفاظت از اطلاعات ایرلند یک ماه فرصت دارد تا تصمیم خود را درباره تحقیقات همخوانی واتس اپ با قوانین اتحادیه اروپا اعلام کند.

آغاز واکسیناسیون اساتید دانشگاه آزاد علیه کرونا/ نحوه ثبت نام برای دریافت واکسن

آغاز واکسیناسیون اساتید دانشگاه آزاد علیه کرونا/ نحوه ثبت نام برای دریافت واکسن
2021-07-29T11:16:00+04:30
رئیس دانشگاه آزاد گفت: از امروز به میمنت عید غدیرخم، واکسیناسیون اساتید دانشگاه آزاد اسلامی آغاز می‌شود و در ادامه، کارکنان و سپس دانشجویان در اولویت های بعد...

کار در عرصه هنر بدون بینش در حوزه‌های مختلف امکان پذیر نیست

کار در عرصه هنر بدون بینش در حوزه‌های مختلف امکان پذیر نیست
2021-07-29T11:05:55+04:30
معاون فرهنگی وزارت علوم با بیان اینکه کار در عرصه هنر، نیازمند بینش و بصیرت کامل در حوزه‌های مختلف است، گفت: تولیدات و آثار هنرمندان باید به گونه‌ای باشد که ...

یکی از غصه‌های من بسته شدن مدارس بود/ مجبور شدیم واکسن وارد کنیم

یکی از غصه‌های من بسته شدن مدارس بود/ مجبور شدیم واکسن وارد کنیم
2021-07-29T10:49:22+04:30
وزیر بهداشت گفت: در این مدت یکی از غصه‌های من و آقای حاجی میرزایی بسته بودن مدارس بوده است.

رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور منصوب شد

رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور منصوب شد
2021-07-29T10:22:43+04:30
حسن روحانی رئیس جمهور در حکمی سید حسن هاشمی را به عنوان رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور منصوب کرد.

نبرد سخت تیم‌های والیبال ایران و ایتالیا/ تلاش برای صعود

نبرد سخت تیم‌های والیبال ایران و ایتالیا/ تلاش برای صعود
2021-07-29T10:22:43+04:30
تیم ملی والیبال ایران در چهارمین دیدار مرحله گروهی مقابل ایتالیا صف آرایی خواهد کرد.

لزوم تجاری سازی طرح بومی‌سازی چرخه فناوری تولید فرمون حشره کرم خراط/ ورود بخش خصوصی برای تولید

لزوم تجاری سازی طرح بومی‌سازی چرخه فناوری تولید فرمون حشره کرم خراط/ ورود بخش خصوصی برای تولید
2021-07-29T10:12:36+04:30
مدیر طرح فناورانه تکمیل و بومی‌سازی چرخه فناوری تولید فرمون حشره کرم خراط اظهار کرد: با توجه به کاربرد عمومی دستاورد این فناوری نیاز است بخش خصوصی برای تجاری...

کشف نور در پشت یک سیاهچاله برای اولین بار!

کشف نور در پشت یک سیاهچاله برای اولین بار!
2021-07-29T10:12:36+04:30
ستاره‌شناسان برای اولین بار نوری در پشت یک سیاه‌چاله کشف کردند.

کفش بازیافتی با فیبر کربن و چاپگر سه بعدی تولید شد

کفش بازیافتی با فیبر کربن و چاپگر سه بعدی تولید شد
2021-07-29T10:09:24+04:30
یک شرکت نوپا با استفاده از فیبر کربن بازیافتی موفق به تولید کفشی منعطف شده که با چاپگر سه بعدی طراحی و نهایی می‌شود و متناسب با پای خریداران قابل شخصی سازی است.

واکسیناسیون اساتید دانشگاه تهران آغاز شد/ مذاکره برای واکسیناسیون دانشجویان

واکسیناسیون اساتید دانشگاه تهران آغاز شد/ مذاکره برای واکسیناسیون دانشجویان
2021-07-29T10:09:23+04:30
معاون دانشجویی دانشگاه تهران از آغاز واکسیناسیون اساتید و کارکنان بالای ۵۸ سال این دانشگاه خبرداد و گفت: برای واکسیناسیون دانشجویان هم رایزنی انجام داده ایم.

ساخت ربات رکوردشکن "دومینو چین" توسط مهندس سابق ناسا

ساخت ربات رکوردشکن "دومینو چین" توسط مهندس سابق ناسا
2021-07-29T08:39:19+04:30
ربات جدیدی که توسط مهندس سابق ناسا ساخته شده است، قادر است قطعات دومینو را در یک محوطه که ۷ دومینو چین ماهر نیاز به یک هفته زمان برای آن دارند، به تنهایی فقط...

رستمیان در جایگاه شانزدهم تپانچه ایستاد/ تکلیف فردا مشخص می شود

رستمیان در جایگاه شانزدهم تپانچه ایستاد/ تکلیف فردا مشخص می شود
2021-07-29T08:35:59+04:30
بانوی تیرانداز ایران با قرار گرفتن در جایگاه شانزدهم رقابتهای تپانچه باید منتظر مسابقه بعدی خود در بخش سرعت باشد.

افشین فرزام: قایقرانی ایران را از آسیا جدا کردیم 

افشین فرزام: قایقرانی ایران را از آسیا جدا کردیم 
2021-07-29T08:09:23+04:30
سرمربی تیم ملی روئینگ گفت: با عملکردی که نازنین ملایی داشت در واقع قایقرانی ایران را از آسیا جدا کردیم.

هانیه رستمیان: سعی می کنم با رکورد بهتر فینالیست شوم

هانیه رستمیان: سعی می کنم با رکورد بهتر فینالیست شوم
2021-07-29T07:55:56+04:30
بانوی تیرانداز تپانچه کشورمان تاکید دارد که می خواهد با کسب رکورد بهتر در قسمت سرعت فینالیست شوم.

آغاز رقابت بیش از ۳۰۵ هزار داوطلب آزمون ارشد

آغاز رقابت بیش از ۳۰۵ هزار داوطلب آزمون ارشد
2021-07-29T07:45:57+04:30
دومین روز فرایند برگزاری آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۰ دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی از ساعت ۸ صبح امروز پنج شنبه هفتم مرداد با شرکت تعداد ۳۰۵ هزار و ۹۱۱ داو...

رستمیان در جایگاه دوازدهم تپانچه ایستاد/ تکلیف فردا مشخص می شود

رستمیان در جایگاه دوازدهم تپانچه ایستاد/ تکلیف فردا مشخص می شود
2021-07-29T07:29:22+04:30
بانوی تیرانداز ایران با قرار گرفتن در جایگاه دوازدهم رقابتهای تپانچه باید منتظر مسابقه بعدی خود در بخش سرعت باشد.

نازنین ملایی: طوری پارو زدم که برای فردا هم انرژی داشته باشم

نازنین ملایی: طوری پارو زدم که برای فردا هم انرژی داشته باشم
2021-07-29T07:29:22+04:30
قایقران المپیکی کشورمان پس از پایان کارش در مرحله نیمه نهایی گفت: رقابت این مرحله را به گونه ای برگزار کردم که برای فردا هم انرژی داشته باشم.

رقابت ۳۰۵ هزار داوطلب در کنکور کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۰ برگزار شد

رقابت ۳۰۵ هزار داوطلب در کنکور کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۰ برگزار شد
2021-07-29T07:29:21+04:30
رقابت در آزمون ورودی مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته سال ۱۴۰۰ امروز پنجشنبه ۷ مردادماه ۱۴۰۰ با برگزاری آزمون برای ۳۰۵ هزار داوطلب ادامه یافت.

حمایت ارزی ۵ میلیون یورویی پارک فاوا از شرکت‌های فناور حوزه ICT

حمایت ارزی ۵ میلیون یورویی پارک فاوا از شرکت‌های فناور حوزه ICT
2021-07-29T06:52:36+04:30
معاون توسعه بازار پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات از حمایت ارزی از شرکت‌های مستقر در این پارک خبر داد و گفت: در قالب این حمایت تا سقف ۵ میلیون یورو برای تامین...

عواملی که در بی‌اخلاقی پژوهشی دانشجویان نقش دارند

عواملی که در بی‌اخلاقی پژوهشی دانشجویان نقش دارند
2021-07-29T06:52:35+04:30
پژوهشگران دانشگاه رازی کرمانشاه با انجام یک مطالعه عوامل موثر در بی‌اخلاقی پژوهشی دانشجویان را بررسی کردند.

نخستین بررسی علت تغییرات اقلیمی توسط یک زن دانشمند صورت گرفته است

نخستین بررسی علت تغییرات اقلیمی توسط یک زن دانشمند صورت گرفته است
2021-07-29T06:39:15+04:30
"یونیس فوت" یک زن آمریکایی دانشمند بود که برای نخستین بار به بررسی علت اصلی تغییرات اقلیمی پرداخت.

نازنین ملایی شانس کسب مدال را از دست داد/ صعود به فینال B روئینگ

نازنین ملایی شانس کسب مدال را از دست داد/ صعود به فینال B روئینگ
2021-07-29T06:09:25+04:30
 دختر قایقران ایران راهی مرحله فینالB مسابقات روئینگ سی و دومین دوره بازیهای المپیک در توکیو شد. 

کنترل قندخون در پیشگیری از آلزایمر موثر است

کنترل قندخون در پیشگیری از آلزایمر موثر است
2021-07-29T05:29:19+04:30
مدیریت خوب سطح گلوکز خون یکی از هفت تغییر در سبک زندگی است که مردم می توانند برای حفاظت از سلامت قلب و مغز انجام دهند.

افزایش ۶۰ درصدی مشکلات روانی نوزادانی با مادر چاق

افزایش ۶۰ درصدی مشکلات روانی نوزادانی با مادر چاق
2021-07-29T05:29:19+04:30
نتایج یک مطالعه نشان داد کودکانی که از مادران بسیار چاق متولد می شوند به طور قابل توجهی بیشتر در بزرگسالی دچار اختلالات بهداشت روان مانند اسکیزوفرنی و سوءمصر...

صرفا تعیین نحوه بررسی طرح صیانت در مجلس تصویب شد/ ادامه بررسی با حضور فعالان فضای مجازی و بخش خصوصی

صرفا تعیین نحوه بررسی طرح صیانت در مجلس تصویب شد/ ادامه بررسی با حضور فعالان فضای مجازی و بخش خصوصی
2021-07-28T22:15:58+04:30
بنا بر اعلام مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی آنچه که صبح امروز در صحن علنی مجلس در خصوص طرح «حمایت از حقوق کاربران و خدمات پایه کاربردی» به تصویب رسید صرفاً ...

قضات هم در اولویت واکسیناسیون کرونا قرار گرفتند

قضات هم در اولویت واکسیناسیون کرونا قرار گرفتند
2021-07-28T21:09:21+04:30
وزیر بهداشت طی نامه‌ای خواستار اعلام اسامی قضات و کارکنان دادگستری به منظور در اولویت قرار گرفتن برای واکسیناسیون کرونا شد.
X فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)