میرنیوز

شبه‌علم در روانشناسی چه می‌کند؟

شبه‌علم در روانشناسی چه می‌کند؟ 2020-11-17T07:36:16+03:30

دکتر علی فیضی در گفت‌وگو با ایسنا درباره جلوه‌ی شبه علم در روانشناسی اظهار کرد: جلوه کردن شبه علم در روانشناسی تفاوت چندانی با علوم دیگر ندارد. شبه علم را می‌توان علم کاذب یا مدعاهایی دانست که نقاب علمی بودن بر صورت می‌زنند و ادعای این را دارند که دارای همان اعتبار و استحکام یافته‌های علمی هستند، اما این گونه نیست. در واقع این‌ها با استفاده از نقاب علم و واژگانی که در علم به کار می‌رود عمل می‌کنند. در برخی مواقع مدعیان شبه علم، خود دارای مدارک دانشگاهی هستند و معمولا مدعاهایی قاطع و شگفت‌انگیز دارند.

وی افزود: یکی دیگر از ویژگی‌های شبه علم این است که وابستگی زیادی به تجربه فردی یا شواهد حکایتی دارد. مثل ماجرای شیوع کرونا که ممکن است برخی بگویند فلان دارو یا بهمان جوشانده طب سنتی برای کرونا مفید است، در روانشناسی هم وقتی فردی نه بر اساس یافته‌های نظام‌مند بلکه با توجه به تجربه شخصی خود یا تجربه شخصی فرد دیگری ادعاهایی را مطرح می‌کند، در واقع دارد موضوعات شبه‌علمی را بیان می‌کند.

این روانشناس در پاسخ به پرسشی درباره مضرات شبه علم در روانشناسی، گفت: یکی از اصلی ترین ضررهایی که شبه علم در روانشناسی به افرادی که به آن روی می آورند، می زند، این است که ممکن است از مدعاهای شبه علمی برای آموختن راهکارهای موفقیت، شادمانی در زندگی، بهبود روابط با دیگران و توانایی کنترل دیگران استفاده شود.

فیضی ادامه داد: از آن جایی که مدعاهای شبه علم مبتنی بر تحقیقات طولانی، نظام‌مند و هم راستا با دیگر یافته‌های خود روانشناسی یا علوم دیگر نیستند، تنها سود این ادعاها به جیب کسانی می رود که مدعاها را می‌فروشند.

وی با بیان این‌که افرادی که خریدار رویکردهای شبه علمی هستند، ضرر می‌کنند و در ضرر آن ها فردی که این رویکردها را فروخته نقشی ندارد، افزود: این مدل سخنان ممکن است به درجات خطرناکی نیز برسند. جنبش های شبه علمی و ضدعلمی ای که در کشورهای خارجی می بینیم، همچون جنبش ضدواکسن به نوعی ریشه در شبه علم دارد. ممکن است نفوذ شبه علم به روانشناسی نیز به مرحله ای برسد که  نتایج مخربی به بار بیاورد.

این روانشناس در پاسخ به سوالی درباره نقش سازمان نظام روانشناسی در جلوگیری از رواج شبه علم در روانشناسی، گفت: سازمان نظام روانشناسی، سازمانی نسبتا نوپاست و در چند دوره‌ی گذشته بعضا با بحران‌های داخلی نیز روبه‌رو بوده است. این سازمان، چندان نتوانسته مانند سازمان نظام پزشکی کدهای اخلاق حرفه‌ای را تدوین کند. نسخه اولیه و خلاصه‌ای در این زمینه وجود دارد؛ اما سازمان نظام روانشناسی، سازمان کوچکی است که بودجه چندانی ندارد. من معتقدم در این مورد باید قوانین بالادستی‌ای وجود داشته باشند. بسیاری از این مدعاهای شبه علمی در روانپزشکی نیز وجود دارد.

فیضی ادامه داد: در کشور ما بر سر این موضوع که علم و شبه علم چیست، توافق نظری وجود ندارد. در دانشگاه‌های ما آموزش مشخصی در خصوص این که یک روانشناس یا مشاور چگونه می‌تواند عمل کند، وجود ندارد. دوره‌های کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی یا دکترای روانشناسی سلامت قرار است فرد را برای پژوهش در زمینه‌های مختلف آماده کند. اما مقدار زمانی که در دوران دانشگاه به اخلاق حرفه‌ای پرداخته می‌شود به زحمت به ۳۰-۴۰ ساعت می‌رسد. همین مدت کوتاه هم در دوران تحصیلات تکمیلی و سخنرانی‌مانند ارائه می‌شود.

وی بیان کرد: بنابراین در دوران تحصیل، ارزش‌هایی که می‌توانند فرد را هدایت کنند به این که علم، شبه علم و ضدعلم را از یکدیگر تشخیص دهد، وجود ندارد و  آموزش‌هایی که بتواند فرد را هدایت کند که طبق اخلاق حرفه‌ای عمل کند درونی نمی‌شود. بخشی از این ضعف، مربوط به دانشگاه است و بخشی دیگر به این مربوط است که در جامعه هم متاسفانه به دلایل بسیار گوناگون فضای مجازی بستری شده است که مروجان شبه‌علم یا سوءاستفاده‌کنندگان از آن در آن فعالیت کنند.

فیضی با بیان این که «از یک سو ما راهنما نداریم و از سوی دیگر آموزش و پژوهشی برای تفکیک علم از شبه علم انجام نمی‌گیرد»، گفت: روانشناسان حتی اگر با این آموزش‌ها روبه‌رو شوند، نمی‌توانند آن‌ها را درونی سازی کنند؛ زیرا وقتی از دانشگاه خارج می‌شوند، فضا برای این که همچنان اخلاقی، حرفه‌ای، موثر و علمی حرکت کنند، وجود ندارد و چنین نیست که جامعه این رفتاری را تشویق و از سوی دیگر کردار و رفتار شبه علمی را تقبیح کند. به همین دلیل ما با یک معضل اجتماعی روبه‌رو هستیم که یکی از محمل‌های آن روانشناسی است و در اصل در بسترهای گسترده‌تری رواج یافته است.

فیضی با تاکید بر این که باید فضایی برای ترویج علم باز شود، خاطرنشان کرد: تجربه‌های دیگر کشورها به ما نشان می‌دهد افرادی که شبه علم را رواج می‌دهند به هر طریقی فضایی برای بیان سخنانشان پیدا می‌کنند؛ یعنی تا زمانی که خریدار وجود دارد، فروشنده نیز هست. اگر برخورد سلبی با این افراد شود اتفاق خاصی نمی‌افتد؛ چون بستر برای وجود این سخنان فراهم است. بنابراین امکانی که قوانین بالادستی می‌توانند ایجاد کنند، این است که فضا را برای ترویج علم، آزادی علمی و تربیت موثر علمی باز کنند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: تا زمانی که ایجاد فضایی برای ترویج علم تشویق و تقویت نشود و بازار مصرف یافته‌ها و خدمات علمی مشخص نشود، اذهان ناآماده که نمی‌توانند تفاوت بین علم و شبه‌علم را تشخیص دهند، خریدار فروشندگانی هستند که سخنان ضدعلمی خود را در بسته‌بندی‌های زیبا به مردم می‌فروشند. باید تقاضای شبه علم را از طریق تقویت علم کاهش دهیم.

انتهای پیام

منبع : خبرگزاری ایسنا


کلمات کلیدی :
اشتراک گذاری :

آخرین اخبار علمی

جریمه اتحادیه اروپا در انتظار آمازون

جریمه اتحادیه اروپا در انتظار آمازون
2024-11-22T15:34:02+03:30
شرکت آمازون احتمالا سال آینده میلادی با تحقیقات آنتی تراست اتحادیه اروپا درباره آنکه آیا محصولات برند خود را در پلتفرم فرو ش آنلاینش بر کالاهای دیگر ترجیح می...

سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان و واحد سنندج منصوب شد

سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان و واحد سنندج منصوب شد
2024-11-22T15:34:02+03:30
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با صدور حکمی «سرپرست دانشگاه آزاد اسلامی استان کردستان و واحد سنندج» را منصوب کرد.

۲ انتصاب در دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی

۲ انتصاب در دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی
2024-11-22T15:20:42+03:30
با حکمی از سوی رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، معاون و مشاور دانشگاه در امور فرهنگی و اجتماعی منصوب شد.

افسردگی از شایع‌ترین اختلالات روانپزشکی است

افسردگی از شایع‌ترین اختلالات روانپزشکی است
2024-11-22T13:34:05+03:30
مدیر پژوهشی پژوهشکده جراحی مغز و اعصاب عملکردی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی، بر اهمیت درمان افسردگی به عنوان یکی از اختلالات شایع روانپزشکی تاکید کرد.

نشست مسئولان حوزه‌های بسیج دانشجویی دانشگاه آزاد برگزار شد

نشست مسئولان حوزه‌های بسیج دانشجویی دانشگاه آزاد برگزار شد
2024-11-22T13:07:18+03:30
نشست مسئولان حوزه‌های بسیج دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی با حضور رئیس دانشگاه آزاد برگزار شد.

انتصاب مشاور رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی در امور فرهنگی

انتصاب مشاور رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی در امور فرهنگی
2024-11-22T13:07:18+03:30
با حکمی از سوی رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، مشاور رئیس دانشگاه در امور فرهنگی و اجتماعی منصوب شد.

درمان بیماری ایدز در کشور رایگان است

درمان بیماری ایدز در کشور رایگان است
2024-11-22T12:00:41+03:30
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: اکنون داروهای ضدویروسی HIV که موجود هستند سبب به صفر رسیدن ویروس در خون می‌شوند.

کنگره بین المللی «سلامت در حوادث و بلایا» برگزار می‌شود

کنگره بین المللی «سلامت در حوادث و بلایا» برگزار می‌شود
2024-11-22T11:47:20+03:30
رییس سازمان بسیج جامعه پزشکی از برگزاری دهمین کنگره بررسی «سلامت در حوادث و بلایا» خبر داد.

نخستین کلوز آپ از ستاره درحال مرگ در کهکشان همسایه ثبت شد

نخستین کلوز آپ از ستاره  درحال مرگ در کهکشان همسایه ثبت شد
2024-11-22T10:27:20+03:30
نخستین عکس کلوزآپ از یک ستاره خارج از کهکشان راه شیری نشان می دهد این شی آسمانی در ساختاری عجیب پیچیده شده است.

مهلت درخواست رشته‌های تحصیلی در حوزه‌های استانی تمدید شد

مهلت درخواست رشته‌های تحصیلی در حوزه‌های استانی تمدید شد
2024-11-22T10:27:20+03:30
معاون آموزش حوزه‌های علمیه گفت: مهلت درخواست‌های اجرای رشته و پذیرش متمرکز طلاب توسط حوزه‌های استانی و مناطق مستقل حوزوی تمدید شد.

این مُسکن‌ها خطر خونریزی داخلی را افزایش می‌دهند

این مُسکن‌ها خطر خونریزی داخلی را افزایش می‌دهند
2024-11-22T08:53:59+03:30
افرادی که از داروهای رقیق‌کننده خون استفاده می‌کنند، در صورت مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن، دو برابر با خطر خونریزی ...

مهاجرت ۲۵ درصد اساتید؛ تلاش برای رفع مشکلات اقتصادی

مهاجرت ۲۵ درصد اساتید؛ تلاش برای رفع مشکلات اقتصادی
2024-11-22T08:53:58+03:30
وزیر علوم گفت: در این چند سال اخیر، ۲۵ درصد از اساتید مهاجرت کرده‌اند که این عدد نگران کننده‌ای است.

وزارت بهداشت طب سنتی و مکمل را به رسمیت می‌شناسد

وزارت بهداشت طب سنتی و مکمل را به رسمیت می‌شناسد
2024-11-22T08:27:32+03:30
مشاور وزیر بهداشت گفت: وزارت بهداشت به عنوان متولی نظام سلامت در کشور به طب سنتی و مکمل به عنوان یک واقعیت جامعه نگاه می‌کند و آن را به رسمیت می‌شناسد.

باید هزینه سلامت را با سبک زندگی سالم پایین بیاوریم

باید هزینه سلامت را با سبک زندگی سالم پایین بیاوریم
2024-11-22T08:27:31+03:30
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با عنوان این مطلب که باید هزینه سلامت را پایین بیاوریم، گفت: این فرآیند از طریق احیای سبک زندگی صحیح و تغذیه سالم امکانپذیر ...

حسگر محققان ایرانی محیط آبزیان را ایمن نگه می‌دارد

حسگر محققان ایرانی محیط آبزیان را ایمن نگه می‌دارد
2024-11-22T08:27:31+03:30
گروهی از محققان ایرانی یک حسگر مبتنی بر هیدروژل جهت رصد آمونیوم آب ابداع کرده اند تا کیفیت محیط آبزیان را کنترل کنند.

عامل مهم ابتلا به تب دنگی در جهان

عامل مهم ابتلا به تب دنگی در جهان
2024-11-22T07:47:19+03:30
یک مطالعه جدید نشان می دهد که از هر پنج مورد تب دنگی یک مورد می تواند با تغییرات آب و هوایی مرتبط باشد و افزایش آتی این ویروس منتقله از طریق پشه اجتناب ناپذی...

هزینه درمان ۸۰۰ هزار مصدوم ترافیکی روی دست نظام سلامت!

هزینه درمان ۸۰۰ هزار مصدوم ترافیکی روی دست نظام سلامت!
2024-11-22T07:33:59+03:30
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین گفت: بر اساس برآوردهای ارائه شده، علاوه بر حدود بیست هزار فوتی در سال، حوادث ترافیکی سالانه حدود پانصد تا هشتصد هزار م...

مهاجرت ۲۵ درصد اساتید/ تلاش برای رفع مشکلات اقتصادی اساتید

مهاجرت ۲۵ درصد اساتید/ تلاش برای رفع مشکلات اقتصادی اساتید
2024-11-22T07:20:43+03:30
وزیر علوم گفت: در این چند سال اخیر، ۲۵ درصد از اساتید مهاجرت کرده‌اند که این عدد نگران کننده‌ای است.

مهاجرت ۲۵درصد اساتید/ تلاش برای رفع مشکلات اقتصادی اساتید

مهاجرت ۲۵درصد اساتید/ تلاش برای رفع مشکلات اقتصادی اساتید
2024-11-22T06:54:00+03:30
وزیر علوم گفت: دراین چند سال اخیر، ۲۵ درصد از اساتید مهاجرت کرده اند که این عدد نگران کننده ای است.

اظهارات وزیر علوم درباره انتصابات و آمار دانشجویان اخراجی و تعلیقی

اظهارات وزیر علوم درباره انتصابات و آمار دانشجویان اخراجی و تعلیقی
2024-11-21T17:07:18+03:30
وزیر علوم گفت: اطمینان می دهم که انتصاباتی که داشتم کار خودم بوده و غیرسیاسی ترین افراد را انتخاب کردم.

سه فاکتور خطر سکته مغزی/ آسان‌ترین راهکار کاهش استرس و اضطراب

سه فاکتور خطر سکته مغزی/ آسان‌ترین راهکار کاهش استرس و اضطراب
2024-11-21T16:00:38+03:30
حوزه سلامت در هفته رو به پایان، در جهان، شاهد اخبار و رویدادهای متعدد و مختلفی بود که به مرور به گزیده‌ای از مهم‌ترین آنها می‌پردازیم.

قدیانی: دانشجویان بسیجی باید پرچمدار مراکز تحقیقاتی باشند

قدیانی: دانشجویان بسیجی باید پرچمدار مراکز تحقیقاتی باشند
2024-11-21T15:33:58+03:30
رئیس دانشگاه انقلاب اسلامی گفت: باید دانشگاههای ما به مراکز تحقیقاتی تبدیل شوند و دانشجویان بسیجی پرچمدار آن باشند. 

دانشجویان بسیجی باید پرچمدار مراکز تحقیقاتی باشند

دانشجویان بسیجی باید پرچمدار مراکز تحقیقاتی باشند
2024-11-21T15:20:38+03:30
رئیس دانشگاه انقلاب اسلامی گفت: باید دانشگاههای ما به مراکز تحقیقاتی تبدیل شوند و دانشجویان بسیجی پرچمدار آن باشند. 

نحوه ارائه خدمات پیامک انبوه برای کاهش شکایت کاربران بررسی شد

نحوه ارائه خدمات پیامک انبوه برای کاهش شکایت کاربران بررسی شد
2024-11-21T13:14:03+03:30
نحوه ارائه خدمات پیامک انبوه در راستای ایجاد وحدت رویه در ساماندهی حوزه پیامک انبوه و با هدف ایجاد هم افزایی برای توسعه بازار کسب و کار و افزایش رضایت مردم م...

همکاری‌ دانشگاه‌های شهیدبهشتی و شریف در حوزه هوش مصنوعی و رباتیک

همکاری‌ دانشگاه‌های شهیدبهشتی و شریف در حوزه هوش مصنوعی و رباتیک
2024-11-21T12:47:18+03:30
دانشگاه‌های علوم پزشکی شهیدبهشتی و صنعتی شریف با انعقاد تفاهم‌نامه‌ای در حوزه های رباتیک و نانورباتیک، هوش مصنوعی، یادگیری الکترونیکی، یادگیری عمیق و ... همک...

مشکلات رزیدنت‌ها بررسی و رفع خواهد شد

مشکلات رزیدنت‌ها بررسی و رفع خواهد شد
2024-11-21T10:33:59+03:30
وزیر بهداشت گفت: مشکلات رزیدنت ها رفع خواهد شد.

شرایط پذیرش دانشجویان استعداد درخشان در دانشگاه شریف اعلام شد

شرایط پذیرش دانشجویان استعداد درخشان در دانشگاه شریف اعلام شد
2024-11-21T10:20:39+03:30
دانشگاه صنعتی شریف شرایط پذیرش دانشجویان استعداد درخشان در مقطع کارشناسی ارشد بدون آزمون در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ را اعلام کرد.

ثبت‌نام دانشجویان استعداد درخشان در دانشگاه علم و صنعت تمدید شد

ثبت‌نام دانشجویان استعداد درخشان در دانشگاه علم و صنعت تمدید شد
2024-11-21T10:07:19+03:30
مهلت ثبت نام دانشجویان استعداد درخشان در مقطع کارشناسی ارشد سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ دانشگاه علم و صنعت، تمدید شد.

نوجوانان استرالیایی در آستانه محدودیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی

نوجوانان استرالیایی در آستانه محدودیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی
2024-11-21T09:53:59+03:30
دولت استرالیا لایحه‌ای با هدف ممنوعیت شبکه های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۶ سال به پارلمان ارائه کرد که شامل جریمه ای تا ۳۲ میلیون دلار آمریکا برای پلتفرم‌هایی...

ظفرقندی: موافق درمان رایگان سالمندان نیستم

ظفرقندی: موافق درمان رایگان سالمندان نیستم
2024-11-21T09:40:39+03:30
وزیر بهداشت گفت: موافق درمان رایگان سالمندان بالای ۶۵ سال نیستم.
X فیلم جدید فیلم جدید دانلود فیلم و سریال تبلیغات شما (پیام به تلگرام)